Plan awaryjny tradera — awarie, błędne zlecenia i zdarzenia ekstremalne

Awaria platformy przy otwartej pozycji, kliknięte 1.0 lota zamiast 0.1, luka po weekendzie przeciw Tobie — awarie łącza, przerwy zasilania i błędne zlecenia są powtarzalnymi zdarzeniami operacyjnymi, dlatego procedura musi istnieć przed pierwszą pozycją. Pod presją rośnie liczba błędów wykonawczych, dlatego karta ma wskazywać następną czynność bez potrzeby interpretowania sytuacji. Kartę kontaktów i formularz incydentu uzupełnisz bezpośrednio na tej stronie (pola zapisują się wyłącznie lokalnie w przeglądarce) albo wydrukujesz puste osobnym przyciskiem i uzupełnisz długopisem. Karta ma ograniczyć czas, w którym zostajesz z niekontrolowaną ekspozycją — ile dokładnie uratuje, zależy od Twojego sizingu, nie od obietnic tej strony.

Ten dodatek operacjonalizuje procedury z artykułu 15.8 — Zarządzanie kryzysowe tradera. Tam znajdziesz pełną metodologię i uzasadnienia; tutaj jest wyłącznie to, co wykonujesz pod stresem: kolejność kroków, numery, pola do wpisania. Konwencja zapisu na całej karcie: wolumeny w notacji platformy (0.01, 1.0 — z kropką), ceny i wyniki po polsku (przecinek).

Start: rozpoznaj klasę kryzysu w 3 sekundy

Karta kontaktów i dostępów — uzupełnij PRZED pierwszym kryzysem

Pola uzupełniasz bezpośrednio tutaj — moduł zapisuje je wyłącznie lokalnie w tej przeglądarce (localStorage) i sam niczego nie wysyła. Dwie zasady higieny: nie wpisuj tu loginów, haseł ani kodów (dane w localStorage są jawnym tekstem, dostępnym dla skryptów działających w tej domenie), a na komputerze współdzielonym lub firmowym zostaw pola puste — wydrukuj pustą kartę i uzupełnij długopisem. Do stanowiska: „Drukuj kartę" drukuje samą kartę z progami i logiem testów (A4 pion). W kryzysie nie logujesz się do poczty, żeby szukać numeru — patrzysz na kartę.

Tak wygląda karta wypełniona poprawnie (dane fikcyjne) — zwróć uwagę na wiersz pierwszy: ten broker w ogóle nie prowadzi dealing desku, więc cała procedura głosowa jest u niego zastąpiona przez mobile i rachunek zapasowy:

Klasa 1: kryzys techniczny — platforma, internet, prąd

Wspólny mianownik tej klasy: rynek działa normalnie, to Ty tracisz do niego dostęp. Kolejność kanałów ZAMKNIĘCIA jest zawsze ta sama: aplikacja mobilna → telefon do dealing desku (jeśli broker go prowadzi — pole pierwsze karty). Rachunek zapasowy u innego brokera NIE zamyka pozycji pierwotnej — otwiera drugą, o innej specyfikacji i kosztach; służy wyłącznie awaryjnemu hedge, gdy pierwotny broker jest w całości niedostępny (FAQ niżej i art. 15.8). Konfigurację sprzętu i redundancji opisuje 15.1 — Stanowisko tradera; trzy warianty poniżej różnią się tylko punktem startu.

Procedura A: pada platforma przy otwartej pozycji

1. NIE restartuj platformy w pętli. Odczekaj jeden pełny cykl ponownego łączenia — maksymalnie tyle sekund, ile wpisałeś w progu czasu na karcie (typowo 60 s) — i przełącz się na aplikację mobilną.
2. Mobile działa → oceń pozycję i zabezpiecz: sprawdź SL na serwerze, zredukuj albo zamknij zgodnie z planem.
3. Mobile nie działa → dzwonisz do dealing desku i zamykasz głosowo (rachunek + uwierzytelnienie metodą z karty). Broker bez desku (karta, wiersz 1) → mobile na DRUGIM urządzeniu lub łączu, a przy braku obu kanałów pozycji broni wyłącznie hard-SL na serwerze — dlatego jest regułą nr 1 prewencji.
4. Zapisz godzinę rozmowy, nazwisko lub ID dealera, dokładną treść dyspozycji i numer zlecenia podany przez dealera.
5. Zrób screenshoty komunikatów o błędach — z widocznym czasem platformy (czas serwera) ORAZ zegarem systemowym; w dokumentacji potrzebujesz obu.
6. Po powrocie połączenia: zweryfikuj wykonanie dyspozycji na liście transakcji i zabezpiecz journal platformy z tego dnia.

Procedura B: pada internet

1. Włącz hotspot w telefonie — nazwę sieci masz na karcie, hasło w telefonie. Cel: łącze zapasowe w czasie z Twojego progu (typowo 60 s).
2. Przełącz laptop na hotspot i sprawdź stan pozycji na platformie.
3. Daj platformie 10–20 sekund na ponowną synchronizację kwotowań, zanim cokolwiek klikniesz.
4. Brak zasięgu u Twojego operatora odcina hotspot I połączenia głosowe naraz — dlatego kanał trzeci musi być z INNEJ sieci: telefon domownika u innego operatora, drugi SIM/eSIM, telefon stacjonarny albo Wi-Fi u sąsiada. Dopiero z niego dzwonisz (procedura A, kroki 3–4) lub logujesz mobile.
5. Żaden kanał niedostępny → pozycji broni wyłącznie hard-SL na serwerze; nie biegaj z laptopem po mieście, tylko notuj czasy do dokumentacji.
6. Zapisz godzinę awarii, czas przełączenia i podjęte działania.

Procedura C: pada prąd

1. UPS podtrzymuje ROUTER i modem (laptop ma własną baterię) — masz tyle minut, ile wyszło w TWOIM teście z logu karty, nie tyle, ile obiecuje pudełko.
2. Zamknij lub zabezpiecz całą ekspozycję: hard-SL na serwerze przy każdej pozycji, redukcja albo zamknięcie zgodnie z planem.
3. Nie otwieraj nowych pozycji i nie „przeczekuj" awarii na baterii.
4. Po zabezpieczeniu ekspozycji zamknij platformę i wyłącz sprzęt, zanim UPS się wyczerpie.
5. Dalszą kontrolę prowadź przez aplikację mobilną — nadajniki sieci komórkowej mają zasilanie awaryjne niezależne od prądu w Twoim mieszkaniu.

Klasa 2: kryzys wykonania — fat finger i błędne zlecenia

Fat finger to każde zlecenie, które weszło na rynek inne niż zaplanowane: zły wolumen, zły kierunek, zły instrument, zły poziom. Wspólna zasada całej klasy: natychmiastowy powrót do PLANOWANEJ ekspozycji — co nie zawsze znaczy „do zera". Nie utrzymujesz nieplanowanej ekspozycji w nadziei, że cena wróci; wykonujesz procedurę korekty dobraną do tego, co się faktycznie nie zgadza:

Procedura D: zły wolumen (kliknięte 1.0 zamiast 0.1)

1. Sprawdź dwie rzeczy: instrument zgodny z planem? kierunek zgodny z planem? Jeśli OBA tak — NATYCHMIAST zredukuj nadmiar zleceniem rynkowym do planowanego wolumenu (przy 1.0 zamiast 0.1 zamykasz 0.9). Zamykanie całości i wchodzenie od nowa dokłada drugi spread i ryzyko utraty ceny.
2. Zły kierunek albo zły instrument → to nie jest korekta wolumenu: przejdź do procedury E i zamknij całość.
3. Uwaga na typ rachunku (pole karty): na rachunku nettingowym przeciwstawne zlecenie REDUKUJE pozycję, na hedgingowym otwiera DRUGĄ — na hedgingowym redukcję robisz przez „częściowe zamknięcie", nie przez zlecenie przeciwne.
4. Po redukcji zweryfikuj, że SL i TP obowiązują dla pozostawionej części pozycji, a wielkość straty przy SL zgadza się z planem (kwota, nie tylko wolumen).
5. Zapisz zdarzenie w dzienniku jako incydent: co kliknąłeś, koszt pomyłki, poprawka — w tym limit maksymalnego wolumenu w ustawieniach platformy, który blokuje powtórkę mechanicznie.

Procedura E: zły kierunek (sell zamiast buy)

1. Zamknij pozycję natychmiast — koszt to spread, prowizja i ruch ceny do momentu wykonania.
2. NIE „hedguj" drugą stroną. Pozycja przeciwna to drugi spread, drugi swap i dwie decyzje do podjęcia — a właśnie udowodniłeś, że w tej chwili nie podejmujesz dobrze nawet jednej.
3. Jeśli sygnał nadal obowiązuje — wejdź od nowa, we właściwym kierunku i planowanym wolumenem.
4. Wpis do dziennika jako incydent, z przyczyną pomyłki.

Procedura F: zlecenie oczekujące na złym poziomie

1. Usuń błędne zlecenie natychmiast po wykryciu.
2. Usuń WSZYSTKIE pozostałe zlecenia oczekujące na tym instrumencie — po incydencie nie ufasz stanowi siatki zleceń.
3. Odbuduj zlecenia od zera, poziom po poziomie, z planu — nie z pamięci.
4. Wpis do dziennika: który poziom, skąd błąd (przesunięty przecinek, zła para, zły typ zlecenia).

Klasa 3: kryzys rynkowy — gap, flash crash, zamrożone kwotowania

W tej klasie rynek robi coś ekstremalnego, a Twoje narzędzia działają. W zdarzeniu o niskiej płynności nie wykonujesz żadnego zlecenia bez sprawdzenia bieżącego bid/ask, szerokości spreadu i progów z karty — koszt odruchu policz sam: spread 20 pipsów przy 1.0 lota EUR/USD to 200 USD różnicy bid–ask (licząc po pełnym spreadzie), czyli o 190 USD więcej niż przy zwykłym 1-pipsowym. Mechanikę luk opisuje artykuł 4.4 — Cykl tygodniowy i luki.

Procedura G: luka weekendowa przeciw pozycji

1. Decyzję wyznaczają progi zapisane przed weekendem, nie zegarek. Zamykasz od razu, każdym kanałem, gdy: łączna strata przekracza Twój próg awaryjny z karty ALBO pozycja nie ma potwierdzonego SL na serwerze. W pozostałych przypadkach przejdź do kroku 2.
2. Sprawdź stan SL: wykonał się i po jakiej cenie? W gapie SL wykonuje się po pierwszej dostępnej cenie, nie po poziomie zlecenia — różnica to poślizg, nie błąd brokera.
3. SL żyje, strata w limicie → poczekaj ze zleceniami z ręki, aż spread zejdzie poniżej Twojego progu alarmowego (typowo kilka pierwszych minut po otwarciu jest najdroższych w tygodniu); potem realizuj plan.
4. Rachunek poniżej zera? Ochrona przed saldem ujemnym ogranicza łączną odpowiedzialność za CFD do środków na rachunku — ale dotyczy klienta DETALICZNEGO u podmiotu objętego unijnym reżimem (nie profesjonalnego, nie offshore), działa dopiero po zamknięciu pozycji przez brokera i zeruje debet, nie stratę. Sposób i czas korekty salda zależą od brokera; dokumentuj według sekcji niżej.
5. Wpisz incydent do dziennika: instrument, wielkość luki, cena wykonania SL, koszt poślizgu.

Procedura H: flash crash / zniknięcie płynności

1. Nie otwieraj nowych pozycji przy zerwanej płynności — ekstremalna cena bywa niewykonalna: klikniesz, a fill przyjdzie kilkadziesiąt pipsów dalej albo wcale.
2. Dla pozycji z potwierdzonym hard-SL i stratą w limicie awaryjnym: pozwól zleceniu zadziałać albo poczekaj na powrót spreadu poniżej progu z karty — panic-flat w spread rozciągnięty 5–20× bywa najdroższą decyzją całego zdarzenia. Pozycja BEZ SL albo strata ponad próg: zamykaj natychmiast mimo kosztu — limit ekspozycji jest ważniejszy niż cena wyjścia.
3. Nowe ryzyko wstrzymane do powrotu spreadów do normy — sygnałem powrotu jest szerokość spreadu w oknie Market Watch; wykres pokaże Ci to z opóźnieniem.
4. Po fakcie sprawdź wykonania SL/TP z tego okresu i wpisz anomalie do dziennika.

Procedura I: zamrożone lub rozjechane kwotowania u brokera

1. Porównaj kwotowanie z drugim, niezależnym źródłem: TradingView albo rachunkiem u innego brokera.
2. Zrób screenshot obu źródeł z widocznym czasem — jednoczesność zrzutów ma wartość dowodową.
3. Zadzwoń do brokera i równolegle wyślij e-mail z timestampem na adres reklamacyjny z karty.
4. Wstrzymaj handel na tym instrumencie do wyjaśnienia rozbieżności.

Dokumentacja incydentu i ścieżka sporu

Dokumentację robisz po KAŻDYM incydencie z tej karty, nawet jeśli nie planujesz reklamacji — w dniu zdarzenia nie wiesz jeszcze, czy będzie potrzebna. Kolejność:

1. Zapisz OBA czasy: czas serwera brokera (kolumna czasu na platformie; strefa zima/lato z karty) i czas lokalny. W sporze osią jest zegar serwera, ale spójność obu timestampów uwiarygadnia materiał.
2. Zrób screenshoty: okno platformy z widocznym czasem i oknem Market Watch (bid/ask), zakładka Journal, komunikaty o błędach, korespondencja z brokerem.
3. Wyeksportuj journal i logi MT4/MT5 z dnia incydentu — pliki rotują i po kilku dniach mogą zostać nadpisane. W MT4/MT5: zakładka Terminal → Journal → prawy przycisk → „Otwórz" i skopiuj fizyczny plik z dysku, zanim nowa sesja go nadpisze.
4. Pierwsze pismo z żądaniem to od razu FORMALNA REKLAMACJA złożona w trybie z regulaminu brokera (nazwij ją wprost „reklamacja"): same fakty z timestampami, numer zlecenia, jedno jasno sformułowane żądanie, załączniki. Wysyłaj kanałem, który zostawia potwierdzenie złożenia (formularz z panelu klienta, e-mail z potwierdzeniem) — terminy biegną od wpływu, więc data wpływu musi być dowodliwa. Wewnętrzny standard tej karty: wysyłka do 24 godzin od zdarzenia — to termin roboczy, nie prawny.
5. Terminy ustawowe dla podmiotów objętych polską ustawą o reklamacjach: 30 dni, a w sprawach szczególnie skomplikowanych do 60 dni (broker musi uprzedzić i wyjaśnić powód); brak odpowiedzi w terminie oznacza z mocy ustawy uznanie reklamacji zgodnie z żądaniem. Przy zagranicznej stronie umowy tryb i terminy sprawdź w regulaminie i przepisach państwa licencji.
6. Po wyczerpaniu drogi reklamacyjnej: broker działający w Polsce → Rzecznik Finansowy (interwencja i postępowanie polubowne); do KNF zgłaszasz nieprawidłowości, ale KNF nie rozstrzyga indywidualnych roszczeń. Broker z innego państwa EOG → właściwy podmiot ADR jego jurysdykcji, którego szukasz poprzez sieć FIN-NET (FIN-NET kieruje do krajowych organów polubownych, sam nie rozstrzyga spraw). Równolegle albo ostatecznie: droga sądowa. Pełną ścieżkę opisuje artykuł 13.8 — Co robić w sporze z brokerem.

Formularz incydentu — wypełnij, zanim emocje przepiszą fakty

Pola zapisują się lokalnie w przeglądarce; przycisk drukuje sam formularz. Jeden incydent = jeden wydruk do segregatora:

Prewencja — 6 reguł z mapowaniem na procedury

Każda reguła zamyka z góry konkretne procedury z tej karty: reguła 1 ogranicza skutki utraty dostępu w całej klasie 1 i sprowadza decyzje w G i H do progów (nie usuwa ryzyka luki ani poślizgu), reguły 2–3 rozbrajają lukę weekendową, reguła 4 skraca procedury B i C do formalności, reguła 5 przyspiesza krok 3 procedury A, reguła 6 domyka klasę 2 i 3, zanim pojedynczy incydent urośnie do serii. Wdrożenie wszystkich sześciu zajmuje jedno popołudnie.

1. Hard-SL na serwerze brokera przy każdej pozycji — zawsze, bez wyjątków; status „zaakceptowane", tryb ważności GTC. To jedyny mechanizm, który działa, gdy Ty nie działasz.
2. Sizing pod lukę: zanim zostawisz pozycję na weekend, policz stratę przy luce równej największej historycznej luce instrumentu (dla par z frankiem: kilkanaście procent w 2015; typowe majors: rzędu 1–3% ceny) i sprawdź, czy mieści się w Twoim progu awaryjnym. ATR mierzy dni ciągłe, luka jest skokiem — ATR służy tu najwyżej za pierwsze przybliżenie.
3. Osobny, niższy limit ekspozycji weekendowej — liczony łącznie dla wszystkich pozycji zostawianych na sobotę i niedzielę.
4. UPS i hotspot skonfigurowane dziś, zmierzone i testowane co kwartał (log na karcie). Konfigurację stanowiska opisuje artykuł 15.1 — Stanowisko tradera.
5. Telefon dyżurny brokera zapisany w kontaktach telefonu, nie w archiwum poczty — z datą ostatniego testu na karcie.
6. Dzienny kill switch (np. −3R — wartość przykładowa, Twoją trzyma plan) zapisany w planie tradingowym i egzekwowany mechanicznie. Konstrukcję limitu opisuje artykuł 9.8 — Drawdown i Kill Switch.

Powiązane w kursie

• Zarządzanie kryzysowe tradera — awarie MT4, fat finger, gapy i tilt (art. 15.8) — pełna metodologia, której skróconą kartą jest ten dodatek
• Stanowisko tradera — sprzęt, sieć, zasilanie i redundancja (art. 15.1) — UPS, drugie łącze, konfiguracja zapasowych kanałów
• Co robić w sporze z brokerem — reklamacja, eskalacja i dokumentacja (art. 13.8)
• Drawdown: matematyka obsunięcia i proceduralny Kill Switch (art. 9.8)
• Cykl tygodniowy na Forex — zmienność dzień po dniu i luki cenowe (art. 4.4)

Jarosław Wasiński

Redaktor naczelny MyBank.pl • Analityk finansowy i rynkowy

mgr Jarosław Wasiński — niezależny analityk i praktyk z ponad 20-letnim doświadczeniem w sektorze finansowym. Twórca i redaktor naczelny portalu MyBank.pl, dostarczającego rzetelną wiedzę o finansach osobistych, bankowości i inwestycjach od 2004 roku.

• Bankowość i produkty finansowe: porównania kont osobistych i firmowych, analiza taryf opłat, testy aplikacji mobilnych, recenzje kredytów, lokat i kart kredytowych — z naciskiem na realne koszty i ukryte opłaty.
• Rynki finansowe i makroekonomia: analiza fundamentalna rynków walutowych (Forex) i makroekonomicznych od 2007 roku, zarządzanie ryzykiem kapitału, struktura rynków OTC.
• Kryptowaluty: analiza rynku kryptowalut, mechanizmów blockchain i tokenizacji aktywów w kontekście portfela inwestycyjnego.

Autor setek komentarzy rynkowych, analiz porównawczych produktów bankowych i materiałów edukacyjnych. Zwolennik transparentności — każdy ranking i recenzja na MyBank.pl opiera się na jawnej metodologii i zweryfikowanych źródłach (taryfy banków, regulaminy promocji, dane NBP).

Treści mają charakter edukacyjny i informacyjny — nie stanowią porady inwestycyjnej, rekomendacji ani oferty. Decyzje finansowe podejmuj na podstawie własnej analizy i konsultacji z doradcą.