Zarządzanie otwartą pozycją: próg rentowności, wyjście podążające i skalowanie

Pozycja jest otwarta i na plusie. Do wyboru są cztery ruchy: przesunięcie wyjścia obronnego na poziom otwarcia, zamknięcie połowy wolumenu, dołożenie kolejnej transzy albo pozostawienie pozycji bez zmian. Każda z tych ingerencji zmienia rozkład wyników całego zestawu reguł: zwykle obniża udział transakcji zamkniętych stratą i skraca prawy ogon zysków. Kierunek zmiany wartości oczekiwanej nie jest jednak własnością operacji — wynika z danych i trzeba go policzyć. Ten artykuł pokazuje rachunek, który to rozstrzyga: jedną serię dwunastu transakcji rozliczoną cztery razy — bez ingerencji, z dwiema najczęstszymi ingerencjami i z tą samą regułą przy podniesionym progu uruchomienia — oraz reguły zmiany ekspozycji zapisane tak, żeby dało się je wykonać bez decyzji w momencie stresu.

1. Co ingerencja robi z rozkładem wyników

Wejście jest już za Tobą. Wyjście obronne stoi w punkcie unieważnienia, wolumen wynika z kapitału, procentu ryzyka i odległości tego wyjścia. Od tego momentu nie masz wpływu na to, co robi cena; masz wpływ wyłącznie na trzy rzeczy: gdzie stoi zlecenie obronne, jaka część pozycji jest jeszcze otwarta i kiedy pozycja przestaje istnieć. Każda zmiana którejkolwiek z nich sięga dalej niż ta jedna transakcja: przesuwa rozkład wyników całego zestawu reguł.

Zmiana idzie zawsze przez te same trzy wielkości, zdefiniowane w 9.6: udział transakcji zamkniętych stratą, średni zysk i średnią stratę. Wartość oczekiwana w jednostkach ryzyka wynika z nich wprost:

E_R = p × RR − (1 − p)

gdzie p to trafność jako ułamek, a RR = Z/S to relacja średniego zysku do średniej straty, obie liczone na transakcjach zamkniętych, po koszcie wykonania. Operacja, która podnosi p i obniża RR, nie ma z góry określonego wpływu na ER. Dopiero podstawienie liczb mówi, w którą stronę poszła całość, i tylko dlatego cała reszta tego artykułu ma postać rachunku.

Kierunek zmiany dla pięciu operacji

Poniższe zestawienie podaje kierunki zmian, bez ich wielkości. Żaden z nich nie jest własnością samej operacji: tam, gdzie w kolumnie stoi „zależy od danych", kierunek wynika z podstawienia liczb z własnej ewidencji do warunku wyprowadzonego w sekcji 6. Kolumnę udziału transakcji stratnych i kolumnę relacji zysku do straty podaje się w dwóch konwencjach wszędzie tam, gdzie się rozchodzą: p i RR są w tym artykule wielkościami netto, zgodnie z definicją powyżej, a liczby kontrolne pochodzą z serii rozliczonej w sekcji 6. Wielkość zależy od rozkładu ruchu na Twoim instrumencie i przy Twoim zestawie reguł.

Dwa tryby prowadzenia pozycji

Pierwszy tryb: wyjście obronne i cel ustawione przy wejściu, żadnej ingerencji do momentu zamknięcia. Zaletą jest to, że wynik serii odpowiada dokładnie temu, co zaplanowałeś, więc daje się porównać z testem historycznym. Kosztem jest brak reakcji na zmianę warunków w trakcie życia pozycji, łącznie z sytuacją, w której między wejściem a celem wypada publikacja danych albo przerwa weekendowa.

Drugi tryb: reguły zmiany zapisane przed wejściem, wykonywane bez oceny bieżącego wyniku. Warunek jest jeden i twardy: reguła musi być rozstrzygalna. „Jeżeli zysk otwarty osiągnie +2,0R, przesuwam wyjście na poziom otwarcia powiększony o koszt cyklu" jest regułą. „Jeżeli będę przekonany o kierunku, dam rynkowi więcej miejsca" nie jest regułą; to opis stanu, którego nie da się sprawdzić po fakcie ani odtworzyć w teście.

Różnica między trybami jest mierzalna i mierzy się ją tak samo jak wszystko inne w tym dziale: rozliczasz tę samą serię dwa razy. Rachunek stoi w sekcji 6.

2. Przesunięcie wyjścia na poziom otwarcia

Operacja polega na przesunięciu zlecenia obronnego z punktu unieważnienia na poziom otwarcia pozycji, po tym jak cena przeszła w zaplanowaną stronę o zadaną wielkość. Nazwa „próg rentowności" bywa myląca, jeżeli rozumieć ją jako wynik zerowy, i dlatego dalej w całym tekście mówimy o poziomie otwarcia, czyli o cenie, na którą zlecenie faktycznie idzie; w tytule zostaje nazwa potoczna, bo pod nią czytelnik tej operacji szuka. Zamknięcie po cenie otwarcia daje wynik ujemny o pełny koszt cyklu: spread po obu stronach, prowizję i ewentualne punkty swapowe. Przy koszcie rzędu 0,05R jedno takie wyjście to −0,05R, a nie zero.

Mechanika i rachunek

Założenia: rachunek w USD, kapitał bieżący 10 000 USD mierzony przed otwarciem pozycji, ryzyko 1% = 100 USD = 1R. Pozycja długa EUR/USD, wolumen 0,20 lota, wartość pipsa 2 USD na pips (waluta kwotowana jest walutą rachunku, więc kurs przeliczenia K_prz = 1). Wejście 1,0850, wyjście obronne 1,0800, odległość 50 pipsów, czyli 50 × 2 USD = 100 USD. Cel 1,0950, czyli +100 pipsów = +2R.

Cena rośnie do 1,0880, zysk otwarty +30 pipsów = +60 USD = +0,6R. Przesuwasz wyjście na 1,0850. Cena cofa się do 1,0845, zlecenie się aktywuje, pozycja zamyka się w okolicy 1,0850. Wynik brutto 0 USD, wynik netto −5 USD przy koszcie 0,05R. Następnie cena idzie do 1,0960.

Bez przesunięcia ta sama transakcja zamknęłaby się na celu: +100 pipsów = +200 USD brutto, czyli +195 USD netto po koszcie cyklu. Wariant z przesunięciem dał −5 USD netto, więc różnica na tej jednej transakcji wynosi 200 USD, tyle samo brutto co netto, bo koszt cyklu obciąża oba warianty tak samo i skraca się w odejmowaniu. Ta liczba nie przemawia przeciw przesunięciu. Pokazuje, gdzie leży koszt operacji opisywanej powszechnie jako darmowa. Czy koszt jest wyższy od korzyści, pokaże wyłącznie rachunek na całej serii.

Ile realnie kosztuje wynik „zerowy"

Zdanie „wychodzę na zero" opisuje geometrię zlecenia; wynik na rachunku jest osobną wielkością. Rozbicie kosztu pełnego cyklu dla pozycji z powyższego rachunku — 0,20 lota EUR/USD, wartość pipsa 2 USD na pips, pozycja utrzymana przez dwie doby:

Stąd bierze się liczba K_t = 0,05R używana w rachunku serii w sekcji 6. Wynika z niej praktyczne przeliczenie: żeby zamknięcie pozycji dało wynik netto równy zeru, zlecenie musi stać powyżej ceny wejścia o 5,00 USD ÷ 2 USD na pips = 2,5 pipsa, czyli na 1,08525 zamiast 1,0850. Poziom ustawiony dokładnie na cenie wejścia daje przy realizacji bez poślizgu −3,00 USD (koszt bez składnika poślizgu, bo ten jest już zawarty w cenie wykonania), a przy poślizgu 1 pipsa −5,00 USD. Operacja przenosi zamierzoną stratę z 1R na 0,05R, a nie na zero, i tyle dokładnie znaczy zwrot „wyjście na zero".

W jakiej jednostce wyrażać próg

Próg uruchomienia przesunięcia i parametr wyjścia podążającego można zapisać na dwa sposoby: w wielokrotnościach zmienności instrumentu albo w wielokrotnościach ryzyka początkowego. Różnica nie jest notacyjna: te dwa zapisy zachowują się inaczej.

próg w R = N × ATR ÷ D

gdzie N × ATR to zapisany parametr w jednostkach zmienności, a D to odległość wyjścia obronnego od ceny wejścia, wyrażona w tych samych jednostkach. Dla rachunku prowadzonego w tym artykule — D = 50 pipsów, ATR(14) = 65 pipsów, czyli D = 0,77 × ATR(14) — przelicznik wygląda tak:

Ten artykuł wyraża oba parametry w jednostkach R, a wartość w wielokrotnościach zmienności podaje wyłącznie jako przelicznik dla konkretnego przykładu. Powody są trzy i wszystkie są praktyczne.

1. R nie zmienia się w czasie życia pozycji, ATR się zmienia. Reguła „przesuwam po 1,5 × ATR(14)" jest niejednoznaczna, dopóki nie dopiszesz, z którego momentu odczytujesz ATR, a odczyt sprzed dwóch okresów daje inny próg niż bieżący. Próg w R jest ustalony w chwili wejścia, razem z odległością wyjścia obronnego, i nie porusza się.
2. Tylko R jest porównywalne z limitami. Ryzyko na transakcję, limit dzienny i próg obsunięcia z 9.3 oraz cały rachunek serii z sekcji 6 są w R. Parametr zapisany w mnożnikach zmienności trzeba przy każdym porównaniu przeliczać, a przy dwóch pozycjach o różnej odległości wyjścia ten sam zapis „1,5 × ATR" oznacza dwa różne progi w R.
3. R przenosi się między instrumentami, mnożnik zmienności nie. Ta sama liczba R oznacza tę samą kwotę w walucie rachunku niezależnie od tego, czy handlujesz parą główną, czy krzyżową; ten sam mnożnik ATR oznacza dwie różne kwoty.

Zmienność nie znika z rachunku: wchodzi wcześniej, przy ustalaniu odległości wyjścia obronnego D, i to należy do 9.4. Jeżeli chcesz, żeby parametr wyjścia podążającego adaptował się do zmienności w trakcie życia pozycji, zapisz go jako mnożnik ATR odczytywanego przy zamknięciu okresu i dopisz moment odczytu, ale próg wyjściowy podaj w R, żeby dało się go porównać z resztą planu.

Kiedy operacja ma szansę się opłacić

Zestawienie poniżej ma postać warunkową. Każdy wiersz jest hipotezą do sprawdzenia na własnej ewidencji: liczysz, jaka część transakcji, które cofnęły się do poziomu otwarcia, osiągnęłaby później cel.

Zapis reguły

Reguła nadaje się do wykonania, jeżeli da się ją sprawdzić bez oglądania rynku. Trzy warunki, z których każdy jest rozstrzygalny:

1. zysk otwarty osiągnął 2,0R — przy odległości wyjścia 50 pipsów i ATR(14) = 65 pipsów odpowiada to 1,5 × ATR(14) (wartość ilustracyjna, parametr do własnego pomiaru);
2. albo powstał nowy potwierdzony lokalny dołek powyżej ceny wejścia, wtedy wyjście idzie pod ten dołek zamiast na poziom otwarcia;
3. albo w oknie krótszym niż 24 godziny wypada przerwa weekendowa lub publikacja danych o wysokiej wadze i decydujesz się ograniczyć zamierzoną stratę.

Poza tymi trzema przypadkami wyjście obronne zostaje tam, gdzie stało. Punkt unieważnienia nie przestał obowiązywać dlatego, że cena chwilowo poszła w dobrą stronę, a przesunięcie zlecenia nie czyni pozycji bezpieczniejszą, tylko krótszą. Odsunięcie zlecenia dalej od ceny jest osobną operacją i nie ma warunku, przy którym byłoby dopuszczalne: zwiększa odległość D przy niezmienionym wolumenie, więc podnosi ryzyko zrealizowane ponad zaplanowane i unieważnia rachunek, który ten wolumen uzasadniał.

3. Wyjście podążające — cztery warianty z parametrem

Wyjście podążające (trailing stop) to zlecenie obronne przesuwane za ceną w stronę zysku i nigdy w przeciwną. Cztery warianty poniżej różnią się wyłącznie tym, od czego mierzona jest odległość i kiedy zlecenie się przesuwa. Oba te elementy są parametrem reguły i muszą być zapisane przed wejściem, inaczej „prowadzenie pozycji" oznacza w praktyce decydowanie o odległości pod wpływem bieżącego wyniku.

3.1. Stała odległość

Zlecenie idzie w ustalonej odległości od najwyższej ceny osiągniętej przez pozycję (dla pozycji długiej). Parametr: odległość w pipsach. Reguła aktualizacji: przy każdym nowym maksimum. Wariant nie reaguje na zmienność: 30 pipsów jest odległością dużą przy dziennym zakresie 12 pipsów i małą przy zakresie 70 pipsów, więc ten sam zapis oznacza dwie różne reguły na dwóch instrumentach.

3.2. Odległość liczona ze zmienności

Wyjście = P_max − N × ATR(k)

Pmax to najwyższa cena osiągnięta od wejścia, ATR(k) — średni rzeczywisty zakres z k okresów, N — mnożnik, zwykle przyjmowany w przedziale od 2,0 do 3,0, co przy odległości wyjścia z tego artykułu odpowiada progowi od 2,6R do 3,9R (przelicznik w sekcji 2). Parametry: N, k i interwał, z którego liczony jest ATR. Reguła aktualizacji: przy zamknięciu każdego okresu i nigdy w trakcie jego trwania, inaczej wartość ATR zmienia się w środku świecy i wynik przestaje być odtwarzalny. Konstrukcja pochodzi z literatury o wyjściach dostosowanych do zmienności^[2]; sposób liczenia samego ATR opisuje dział 5, tutaj wchodzi jako gotowa liczba.

3.3. Odległość liczona od ostatniego ekstremum

Zlecenie przesuwa się pod kolejne wyższe lokalne dołki (pozycja długa) albo nad kolejne niższe lokalne szczyty (pozycja krótka), z buforem o zapisanej wielkości. Parametry: definicja ekstremum, wielkość bufora, interwał. Reguła aktualizacji: dopiero po potwierdzeniu ekstremum. Odległość nie jest tu parametrem stałym: wynika z położenia ostatniego ekstremum, więc na jednym przebiegu wypada bliżej ceny, a na innym dalej niż w wariancie ze zmienności. Na przebiegu z sekcji 4 wynosi 145 pipsów (2,9R) wobec 130 pipsów (2,6R) dla wariantu ze zmienności i 195 pipsów (3,9R) dla wyjścia Chandeliera, które oddaje tam najwięcej. Stała jest wyłącznie zależność kierunkowa: im dalej stoi zlecenie, tym więcej zysku otwartego wraca do rynku przy odwróceniu i tym rzadziej pozycja zamyka się w środku ruchu.

3.4. Wyjście Chandeliera (Chandelier Exit)

Formuła kotwiczy odległość na ekstremum okresu, pomijając ostatnią cenę zamknięcia^[1]:

• Pozycja długa: wyjście = najwyższy szczyt z k okresów − N × ATR(k)
• Pozycja krótka: wyjście = najniższy dołek z k okresów + N × ATR(k)

Parametry przyjmowane domyślnie w opisach wskaźnika to k = 22 i N = 3,0^{[4], [5]}. Przy takim mnożniku odległość od szczytu jest duża, więc wariant rzadko zamyka pozycję w trakcie ruchu i oddaje odpowiednio dużo przy odwróceniu; ile dokładnie, pokazuje tabela w sekcji 4.

Co każdy wariant zakłada o rynku

Wybór wariantu nie jest wyborem estetycznym. Każdy z czterech przyjmuje milczące założenie o zachowaniu ceny i przestaje działać dokładnie wtedy, gdy to założenie przestaje obowiązywać. Poniższe zestawienie nazywa te założenia i podaje, jak sprawdzić każde z nich na własnych danych — bez oceniania, czy sam ruch da się przewidzieć, bo to należy do działu 8.

Trzy rzeczy są wspólne dla wszystkich czterech wariantów i warto je powiedzieć wprost, żeby wybór nie wyglądał na trudniejszy, niż jest.

Żaden nie zakłada niczego o kierunku. Wyjście podążające reaguje na cenę, która już wystąpiła, i niczego nie przewiduje. Dlatego jego parametr nie jest elementem reguły wejścia i nie da się go uzasadnić „siłą ruchu"; da się go uzasadnić wyłącznie rozkładem cofnięć policzonym na zamkniętych transakcjach.

Wszystkie zakładają, że cena wykonania będzie zbliżona do poziomu zlecenia. To jest najsłabsze ogniwo całej czwórki i jedyne, którego żaden dobór parametru nie naprawia. Zlecenie obronne po aktywacji realizuje się po pierwszej dostępnej cenie, a przy luce nie ma ceny pośredniej między poziomem zlecenia a otwarciem po przerwie. Im ciaśniejszy parametr, tym większy udział kosztu wykonania w wyniku pojedynczej transakcji: przy odległości 30 pipsów poślizg 3 pipsów to jedna dziesiąta parametru, przy odległości 195 pipsów — jedna sześćdziesiąta piąta (obie odległości i sam poślizg są tu wartościami ilustracyjnymi; iloraz jest tożsamością arytmetyczną).

Wszystkie płacą tę samą cenę za ciasność. Zmniejszenie parametru zawsze obniża zysk oddawany przy odwróceniu i zawsze podnosi odsetek pozycji zamykanych przed końcem ruchu. Nie istnieje parametr, który poprawia jedno bez pogorszenia drugiego; jest wyłącznie wybór punktu na tej wymianie, a jego położenie ustala rozkład cofnięć policzony na zamkniętych transakcjach.

4. Cztery warianty na jednym ruchu — rachunek

Poniższy rachunek pokazuje mechanikę czterech wariantów na jednym przebiegu i nie jest pomiarem ich skuteczności. Jeden ruch niczego nie dowodzi; odpowiedzi udziela seria z sekcji 6. Baza porównania: ten sam instrument, ta sama pozycja, ten sam przebieg ceny, ten sam koszt.

Założenia. Rachunek w USD, kapitał bieżący 10 000 USD, ryzyko 1% = 100 USD = 1R. Pozycja długa EUR/USD, 0,20 lota, wartość pipsa 2 USD na pips. Wejście 1,0850, wyjście obronne 1,0800 (50 pipsów = 1R). ATR(14) na interwale dziennym = 65 pipsów; dla wyjścia Chandeliera przyjmujemy ATR(22) ≈ ATR(14) = 65 pipsów — to uproszczenie, w rzeczywistych danych obie wartości się różnią. Przebieg: cena rośnie do 1,1050, cofa się do 1,0980, po czym kontynuuje do 1,1120. Ostatni potwierdzony dołek przed cofnięciem leży na 1,0910, bufor 5 pipsów.

Kontrola rachunku: wariant o stałej odległości zamyka się na 1,1020, czyli (1,1020 − 1,0850) × 10 000 = 170 pipsów, a 170 × 2 USD = 340 USD = 3,4R. Trzy pozostałe warianty dochodzą do 1,1120, czyli 270 pipsów × 2 USD = 540 USD = 5,4R — z tym że jest to wycena pozycji nadal otwartej na tym poziomie, a nie wynik rozliczony; wynik zamknięty poznasz dopiero wtedy, gdy któreś ze zleceń zostanie aktywowane. Kolumna „zysk oddany" pokazuje drugą stronę tej samej liczby: im dalej stoi zlecenie, tym więcej zysku otwartego wraca do rynku, jeżeli ruch skończy się w tym miejscu. Wariant o stałej odległości oddaje najmniej i jako jedyny nie uczestniczy w kontynuacji; wybór parametru sprowadza się do wskazania punktu na tej wymianie.

Ewidencja różnicy między ryzykiem zaplanowanym a zrealizowanym

Różnica między poziomem zlecenia a ceną wykonania jest wielkością mierzalną i jedyną, która przekłada koszt wykonania na wartość oczekiwaną. Bez tej kolumny nie da się rozstrzygnąć, czy wariant o ciasnym parametrze przegrywa z rozkładem ruchu, czy z kosztem. Minimalny zapis:

Wiersze ilustracyjne. Po kilkudziesięciu wpisach masz medianę poślizgu w podziale na okno czasowe i instrument, i dopiero ta liczba wchodzi do rachunku wartości oczekiwanej jako składnik kosztu K_t. Mediana opisuje przypadek typowy i nie ogranicza pojedynczej obserwacji: rozkład poślizgu ma gruby ogon, a zdarzenia, w których cena wykonania odbiega od poziomu zlecenia wielokrotnie, opisuje 9.10. Samą jakość egzekucji po stronie pośrednika, modele realizacji zleceń i sposób ich oceny opisują działy 11–13; tutaj poślizg wchodzi wyłącznie jako składnik kosztu K_t.

5. Częściowa realizacja pozycji

Operacja polega na zamknięciu części wolumenu przy zadanym zysku i prowadzeniu reszty według wcześniej zapisanej reguły. Najczęstszy zapis: połowa pozycji przy zysku równym jednostce ryzyka, reszta pod wyjściem podążającym. Konstrukcja rozdziela jedną transakcję na dwie różne wielkości wynikowe i dlatego zmienia oba parametry naraz: podnosi udział transakcji zamkniętych z wynikiem niedodatnim zamiast pełnej straty i obniża średni zysk.

Rachunek na jednym przebiegu

Założenia. Te same co w sekcji 4: kapitał bieżący 10 000 USD, ryzyko 1% = 100 USD = 1R, pozycja długa EUR/USD 0,20 lota, wartość pipsa 2 USD na pips. Wejście 1,0850, wyjście obronne 1,0800 (50 pipsów = 1R). Reguła zapisana przed wejściem: zamknięcie połowy wolumenu przy +1R, reszta pod wyjściem podążającym o parametrze 70 pipsów od szczytu. Przebieg: cena rośnie do 1,1050 i odwraca się.

1. Cena osiąga 1,0900, czyli +50 pipsów = +1R. Zamykasz 0,10 lota. Wartość pipsa dla tego wolumenu to 1 USD na pips, więc zysk zrealizowany wynosi 50 × 1 USD = +50 USD = +0,5R.
2. Dla pozostałych 0,10 lota reguła prowadzi wyjście 70 pipsów pod szczytem. Cena dochodzi do 1,1050, wyjście wędruje na 1,0980.
3. Ruch się odwraca, druga transza zamyka się w okolicy 1,0980: 130 × 1 USD = +130 USD = +1,3R.
4. Łącznie brutto +180 USD = +1,8R. Po koszcie 0,05R (5 USD) wynik netto to +175 USD = +1,75R.

Bez podziału cała pozycja 0,20 lota zamknęłaby się na tym samym poziomie 1,0980: 130 × 2 USD = +260 USD = +2,6R brutto, +255 USD netto. Różnica na tym przebiegu wynosi 80 USD i wynika z jednej rzeczy: połowa wolumenu przestała pracować 80 pipsów przed końcem ruchu — (1,0980 − 1,0900) × 10 000 = 80 pipsów, a przy 1 USD na pips dla 0,10 lota daje to dokładnie 80 USD.

Koszt operacji nie rośnie przez sam podział. Prowizja i spread są proporcjonalne do wolumenu, więc dwa wyjścia po pół pozycji kosztują tyle samo co jedno wyjście całą pozycją, o ile pośrednik nie stosuje opłaty minimalnej za zlecenie. Jeżeli stosuje, sprawdź jej wysokość w tabeli kosztów swojego rachunku i dolicz drugą opłatę do K_t.

Po co się to robi, jeżeli przy grubym prawym ogonie obniża sumę serii

Częściowa realizacja zamienia część prawego ogona rozkładu na mniejszą zmienność wyniku. To wymiana o mierzalnej cenie. Ma sens wtedy, gdy wiążącym ograniczeniem jest coś innego niż suma serii: zapisany limit obsunięcia, limit dzienny albo próg, po którym przerywasz handel. W takim układzie wariant o niższej wartości oczekiwanej i płytszym obsunięciu bywa jedynym, który w ogóle da się prowadzić do końca serii, bo drugi zostaje przerwany przez własny limit, zanim dodatnia wartość oczekiwana zdąży się ujawnić.

Trzy parametry ruszają się razem

Liczby w tej podsekcji pochodzą z serii rozliczonej w sekcji 6, gdzie możesz sprawdzić każdą z nich transakcja po transakcji; tutaj interesuje nas wyłącznie to, jak trzy parametry rozkładu zachowują się wobec siebie. Częsta próba brzmi tak: podnieść udział transakcji zyskownych, nie ruszając średniego zysku. Nie da się, a powód leży w budowie rozkładu. Udział transakcji stratnych, średni zysk i średnia strata są liczone z jednego rozkładu wyników. Operacja zarządzania pozycją przenosi masę z jednego obszaru rozkładu do drugiego, bez dokładania nowych obserwacji. Częściowa realizacja zabiera z prawego ogona i dokłada do środka; przesunięcie na poziom otwarcia zabiera z lewego ogona i też dokłada do środka, przy okazji ucinając część prawego. Każde z tych przesunięć zmienia wszystkie trzy wielkości naraz, bo wszystkie trzy są funkcjami tego samego rozkładu.

Wielkością, która to porządkuje, jest rozproszenie wyników. Odchylenie standardowe pojedynczego wyniku liczymy z definicji, na dwunastu obserwacjach serii z sekcji 6, w jednostkach R i z dzielnikiem N = 12 — opisuje więc rozproszenie tej konkretnej serii jako całości. Nieobciążony estymator odchylenia w populacji ma w mianowniku N − 1 i odpowiada na inne pytanie. Dla wariantu bez ingerencji (cztery wyniki +3,0R, osiem wyników −1,0R, średnia +0,333R):

s = √( [4 × (3,000 − 0,333)² + 8 × (−1,000 − 0,333)²] ÷ 12 ) = √(42,667 ÷ 12) = √3,556 = 1,886R

Dla wariantu z częściową realizacją (cztery wyniki +2,0R, trzy wyniki 0, pięć wyników −1,0R, średnia +0,250R):

s = √( [4 × 1,750² + 3 × 0,250² + 5 × 1,250²] ÷ 12 ) = √(20,250 ÷ 12) = √1,688 = 1,299R

Kolumna „wartość oczekiwana na jednostkę rozproszenia" to iloraz dwóch poprzednich i opisuje wyłącznie tę próbę. Nie jest miarą jakości zestawu reguł: dwanaście obserwacji to za mało, żeby odróżnić 0,177 od 0,192. Sam błąd oszacowania odchylenia wynosi przy takiej liczebności około 1 ÷ √(2 × (N − 1)) = 1 ÷ √22 = 0,213, czyli rzędu 21% jego wartości; to przybliżenie obowiązuje przy założeniu niezależnych obserwacji i rozkładu zbliżonego do normalnego, a żadnego z tych dwóch założeń seria z sekcji 6 nie spełnia w sposób sprawdzony. Podajemy go, bo pokazuje jedną rzecz, której nie widać w samej sumie serii: wariant z częściową realizacją ma niższą wartość oczekiwaną od bazowego i mimo to wyższy iloraz, ponieważ obniżył rozproszenie mocniej, niż obniżył średnią. To jest dokładnie ta wymiana, którą opisuje pierwszy akapit tej sekcji.

Praktyczna konsekwencja dla zapisu reguły: jeżeli chcesz podnieść udział transakcji zyskownych, musisz zamykać wcześniej, a to obniża średni zysk. Jeżeli chcesz podnieść średni zysk, musisz zamykać później, a to podnosi udział strat i rozproszenie. Trzeciej możliwości arytmetyka nie daje; zostaje pytanie, którą z tych trzech wielkości Twój plan ogranicza jako pierwszą. Jeżeli ogranicza obsunięcie, wybierasz wariant o niższym rozproszeniu i płacisz za to wartością oczekiwaną; jeżeli nie ogranicza niczego poza sumą serii, płacisz głębszym obsunięciem po drodze.

Rachunek rozstrzygający tę wymianę stoi w następnej sekcji. Do tego momentu każde zdanie o tym, że częściowa realizacja „chroni zysk", opisuje intencję, dopóki skutku nikt nie zmierzył.

6. Jedna seria rozliczona cztery razy

To jest rachunek, który rozstrzyga spór z całego artykułu. Bierzemy jedną serię dwunastu transakcji i rozliczamy ją cztery razy: bez ingerencji, z przesunięciem wyjścia na poziom otwarcia, z częściową realizacją oraz — niżej w tej samej sekcji — z tym samym przesunięciem przy podniesionym progu uruchomienia. Baza porównania jest wspólna dla wszystkich czterech rozliczeń: ta sama próba, ten sam instrument, ten sam okres, ten sam koszt wykonania i ten sam wolumen początkowy; reguła B zmniejsza go w połowie życia pozycji, co jest właśnie przedmiotem porównania i mieści się w tej bazie. Bez wspólnej bazy zostałyby cztery osobne liczby, których nie da się zestawić ze sobą. Czwarte rozliczenie odwraca wniosek z pierwszych trzech, więc pominięcie go zmienia sens całej sekcji.

Założenia. Rachunek w USD, kapitał bieżący 10 000 USD mierzony przed otwarciem każdej pozycji, ryzyko na transakcję 1% = 100 USD = 1R. Wyjście obronne na −1R, cel na +3R. Pełny koszt jednego cyklu (spread po obu stronach, prowizja, poślizg) K_t = 0,05R = 5 USD; koszt jest proporcjonalny do wolumenu, więc w wariancie z podziałem pozycji nie rośnie. Reguła A: przy zysku otwartym +1R wyjście przechodzi na poziom otwarcia. Reguła B: przy zysku otwartym +1R zamykasz połowę wolumenu, druga połowa idzie do celu albo do pierwotnego wyjścia obronnego. Wartości ilustracyjne: seria jest przykładem skonstruowanym na potrzeby tego rachunku i nie mierzy żadnego zestawu reguł. Próg uruchomienia obu reguł ustawiono na +1,0R, mimo że sekcja 2 podaje jako punkt startowy 2,0R: porównanie dwóch reguł na jednej tabeli wymaga wspólnego progu, a +1R jest progiem, przy którym częściowa realizacja jest opisywana najczęściej. Wariant z progiem +2,0R liczymy osobno, niżej w tej samej sekcji.

Kolumna, bez której tego rachunku nie da się wykonać, to największy ruch na korzyść przed powrotem do poziomu otwarcia: o ile pozycja wyszła na plus, zanim cena po raz pierwszy wróciła do ceny wejścia, a jeżeli nie wróciła — o ile wyszła na plus w całym przebiegu. Liczy się właśnie ta wielkość, bo tylko ona decyduje o uruchomieniu reguły: zysk otwarty osiągnięty po powrocie zastaje zlecenie już przesunięte i wyniku nie zmienia. Jeżeli nie ma jej w Twojej ewidencji, żadnego z tych wariantów nie policzysz, i to jest pierwsza rzecz do poprawienia w zapisie transakcji.

Wszystkie wyniki w tabeli są brutto. Zero w kolumnach reguł A i B oznacza wynik zerowy brutto; netto jest to −0,05R, bo koszt cyklu zostaje zapłacony tak samo jak przy każdym innym wyjściu (rozbicie w sekcji 2).

Skąd biorą się wyniki poszczególnych transakcji

Reguła A. Transakcje 3, 5, 7, 9 i 11 osiągnęły +1R, a następnie cena wróciła do poziomu otwarcia, gdzie stało już zlecenie; wszystkie pięć kończy się wynikiem zerowym brutto. Trzy z nich (3, 5 i 7) bez tej reguły zamknęłyby się stratą −1R, więc reguła dodaje +3R. Dwie pozostałe (9 i 11) doszłyby do celu +3R, więc reguła odbiera −6R. Bilans: +3 − 6 = −3R, i dokładnie o tyle spada suma serii, z +4,0R na +1,0R.

Reguła B. Każda transakcja, która osiągnęła +1R, oddaje połowę wolumenu przy tym zysku. Transakcje kończące się w celu dają 0,5 × 1R + 0,5 × 3R = +2,0R zamiast +3,0R. Transakcje, które po +1R wróciły i doszły do wyjścia obronnego, dają 0,5 × 1R + 0,5 × (−1R) = 0 zamiast −1,0R. Transakcje, które nie dotknęły +1R, pozostają bez zmian.

Parametry rozkładu i wynik

Klasyfikacja jest netto, zgodnie z definicją z sekcji 1. Wynik zerowy brutto po odjęciu K_t = 0,05R jest stratą 0,05R i wchodzi do transakcji stratnych, dlatego reguła A ma ich dziesięć zamiast pięciu. Skutek uboczny wart uwagi: pięć drobnych strat ściąga średnią stratę do 0,55R i wywindowuje relację netto do 5,36, najwyższej w tabeli, przy najniższej sumie serii. Relacja zysku do straty nie porządkuje więc wariantów; robią to suma serii i wartość oczekiwana. Wiersz brutto zostaje wyłącznie dla porównania i liczy się go w innej klasyfikacji: wyjścia z wynikiem zerowym brutto są w nim pominięte, bo brutto nie są ani zyskiem, ani stratą. Gdyby zaliczyć je do strat tak jak w wierszach netto, reguła A dałaby 3,00 ÷ 0,50 = 6,00 zamiast 3,00. Do warunku a/b > RR wchodzi RR = 3 wynikające z parametrów zlecenia — cel +3R przy wyjściu obronnym −1R — bo koszt obciąża oba warianty tak samo i skraca się w różnicy. Oba wiersze obsunięcia są oszacowaniem dolnym: zmierzono je na tej jednej kolejności dwunastu wyników i nie są granicą (9.8). Wszystkie liczby w tabeli są wyprowadzone z serii powyżej i mają status ilustracyjny.

Maksymalne obsunięcie liczone jest od szczytu przebiegu do najniższego punktu przed kolejnym szczytem, na sumie narastającej. Bez ingerencji przebieg osiąga szczyt +3,0R po pierwszej transakcji, po czym schodzi do −4,0R po ósmej: obsunięcie 7,0R. Przy regule A ten sam odcinek daje szczyt +3,0R i dno −1,0R, czyli 4,0R. Przy regule B szczyt wynosi +2,0R, a dno −2,0R, więc również 4,0R. Wersja netto pogłębia każde obsunięcie o koszt transakcji przypadających na fazę spadku, a tych nie jest w każdym wariancie tyle samo. Bez ingerencji i przy regule B faza spadku obejmuje transakcje od drugiej do ósmej, czyli siedem cykli: 7 × 0,05R = 0,35R, stąd 7,35R i 4,35R. Przy regule A dno wypada dopiero po dziewiątej transakcji, bo dziewiąty wynik zerowy brutto jest netto kolejną małą stratą: faza spadku obejmuje osiem cykli, 8 × 0,05R = 0,40R, więc obsunięcie netto wynosi 4,40R = 440 USD. Definicje i drugi sposób pomiaru obsunięcia — 9.8.

Ta sama seria przy progu +2,0R

Sekcja 2 podaje jako punkt startowy do pomiaru próg 2,0R, a powyższy rachunek uruchamia obie reguły przy +1,0R. To nie jest niekonsekwencja: wspólny próg jest warunkiem porównywalności obu reguł na jednej tabeli, bo częściowa realizacja przy +1R jest wariantem najczęściej opisywanym. Teraz rozliczamy tę samą serię, ten sam instrument i ten sam koszt przy progu przesunięcia podniesionym do +2,0R — zmienia się wyłącznie jedna liczba.

Przy tym progu warunek uruchomienia spełniają tylko trzy transakcje, których zysk otwarty osiągnął 2,0R przed powrotem do poziomu otwarcia: numery 1 (3,0R), 7 (2,1R) i 10 (3,0R). Transakcje 3 i 5 nie dochodzą do progu wcale. Transakcje 9 i 11 przekraczają go dopiero po powrocie, w drodze do celu, kiedy przesunięcie zlecenia niczego już nie zmienia. Wszystkie cztery kończą się więc tak jak bez ingerencji. Z trzech objętych regułą tylko numer 7 wrócił do poziomu otwarcia, i tylko on zmienia wynik, z −1,0R na 0.

Oba wiersze obsunięcia są oszacowaniem dolnym — wielkością zmierzoną na tej jednej kolejności wyników; przy niezmienionych parametrach i dłuższej serii bywa głębsze (9.8). Klasyfikacja i obie relacje liczone są tak samo jak w tabeli powyżej: netto po koszcie K_t = 0,05R, z wynikiem zerowym brutto zaliczonym do strat. Wszystkie wartości są ilustracyjne.

Suma narastająca przy progu +2,0R: 3,0 → 2,0 → 1,0 → 0,0 → −1,0 → −2,0 → −2,0 → −3,0 → 0,0 → 3,0 → 6,0 → 5,0. Szczyt +3,0R po pierwszej transakcji, dno −3,0R po ósmej, czyli obsunięcie 6,0R; wersja netto pogłębia je o koszt siedmiu transakcji fazy spadku, 7 × 0,05R = 0,35R.

Ten sam mechanizm, ta sama seria, ta sama baza porównania, i wynik przechodzi z gorszego od braku ingerencji na lepszy. Różni je jedna liczba: próg uruchomienia. Zdanie „przesuwanie wyjścia na poziom otwarcia psuje wynik" jest więc nieprawdziwe jako teza ogólna, tak samo jak zdanie przeciwne. Prawdziwa jest wyłącznie zależność od progu, a tę da się zapisać wzorem.

Warunek liczbowy — kiedy ingerencja poprawia wynik

Obie reguły dają się rozłożyć na dwa efekty, które działają w przeciwne strony: unieważnienie części strat i obcięcie części dojść do celu. Bilans zależy tylko od tego, ile jest jednych i drugich. Oznaczenia wspólne: RR — relacja zysku do straty w jednostkach ryzyka (u nas cel +3R przy stracie 1R, czyli RR = 3), q — próg uruchomienia reguły w R, f — zamykany ułamek pozycji.

Przesunięcie wyjścia na poziom otwarcia

Bierzemy wyłącznie te transakcje, które osiągnęły próg q, a następnie cena wróciła do poziomu otwarcia. Tylko na nich reguła cokolwiek zmienia. W tym podzbiorze:

• a — ile transakcji bez reguły skończyłoby stratą −1R; reguła zamienia każdą z nich na wynik na poziomie otwarcia, czyli dodaje +1R;
• b — ile transakcji bez reguły doszłoby do celu; reguła obcina każdą z nich, czyli odbiera RR.

Δ_A = a × 1R − b × RR

Reguła poprawia sumę serii wtedy i tylko wtedy, gdy a ÷ b > RR (przy b = 0 i a > 0 — zawsze; przy a = b = 0 nie zmienia niczego i Δ = 0)

Koszt cyklu nie wchodzi do warunku, bo każda transakcja płaci go w obu wariantach tak samo; wpływa na poziom wyniku, nie na znak różnicy. Kontrola na obu seriach tego artykułu:

Częściowa realizacja

Tutaj podzbiór jest szerszy: liczą się wszystkie transakcje, które osiągnęły próg q, niezależnie od tego, czy cena później wróciła. Transakcja, która bez reguły skończyłaby stratą, daje teraz f × q + (1 − f) × (−1R) zamiast −1R, czyli zyskuje f × (q + 1). Transakcja, która doszłaby do celu, daje f × q + (1 − f) × RR zamiast RR, czyli traci f × (RR − q).

Δ_B = f × [ a × (q + 1) − b × (RR − q) ]

Reguła poprawia sumę serii wtedy i tylko wtedy, gdy a ÷ b > (RR − q) ÷ (q + 1)

Zamykany ułamek f skraca się z warunku; decyduje o wielkości zmiany; znak wyznacza sam warunek powyżej. Zamknięcie jednej trzeciej zamiast połowy nie odwróci kierunku; zmniejszy go proporcjonalnie. Kontrola:

Co z tego wynika

• Warunek dla przesunięcia jest ostrzejszy niż dla częściowej realizacji. Przy RR = 3 przesunięcie wymaga, żeby wśród transakcji wracających do poziomu otwarcia unieważnionych strat było ponad trzy razy więcej niż obciętych dojść do celu. Częściowa realizacja przy tym samym RR i progu q = 1 wymaga tylko przewagi jeden do jednego. Zestawiamy tu same warunki; liczby wchodzące do nich są różne: w warunku dla przesunięcia a i b liczy się wyłącznie na transakcjach, które po osiągnięciu progu wróciły do poziomu otwarcia, a w warunku dla częściowej realizacji, na wszystkich, które próg osiągnęły. To dwa różne podzbiory tej samej próby i przy podstawianiu własnych danych wyznaczasz je osobno.
• Im wyższa relacja zysku do straty, tym trudniej uzasadnić przesunięcie. Przy RR = 1 wystarczy, żeby unieważnionych strat było więcej niż obciętych zwycięstw. Przy RR = 4 potrzeba ich czterokrotnie więcej. To wynika z arytmetyki samego warunku i tłumaczy, dlaczego ta sama operacja działa u dwóch osób w przeciwne strony.
• Podnoszenie progu działa w obie strony naraz. Wyższy próg zmniejsza b, bo mniej zwycięzców zdąży się cofnąć po jego przekroczeniu, ale zmniejsza też a, bo mniej strat w ogóle dochodzi do progu. Kierunek zależy od tego, która liczba spada szybciej, a to jest własność rozkładu ruchu na Twoim instrumencie. W serii z sekcji 6 podniesienie progu z 1,0R na 2,0R obniżyło b z 2 na 0 i a z 3 na 1; bilans wyszedł dodatni.
• Przy q = RR reguła jest neutralna. Prawa strona warunku wynosi wtedy zero, ale zeruje się także a: transakcja, która dotknęła progu równego celowi, dotknęła celu i tam się zamknęła, więc w tym podzbiorze nie ma ani jednej transakcji kończącej się stratą. Podstawienie daje ΔB = f × [0 × (q + 1) − b × 0] = 0. Przy q większym od RR reguła w ogóle się nie uruchamia, bo cel zamyka pozycję wcześniej.
• Gdy a = 0, a b jest dodatnie, obie reguły wyłącznie odbierają. Jeżeli w Twojej ewidencji żadna transakcja dochodząca do progu nie kończy się stratą, każda ingerencja przy tym progu obniża sumę serii, bez wyjątku i bez względu na parametr. Gdy a i b są zerowe naraz, do progu nie dochodzi żadna transakcja i reguła nie zmienia wyniku: Δ = 0.

Czego ten rachunek nie mówi

• Nie mówi, który wariant jest lepszy. Mówi, ile kosztuje każdy z nich na tej konkretnej serii. Przy innym rozkładzie największego ruchu na korzyść kolejność wyników się zmienia: w zadaniu z sekcji 12 reguła A wypada przy tych samych zasadach inaczej niż tutaj.
• Nie mówi nic o istnieniu przewagi. Dodatnia suma serii wynika z założonych parametrów wejściowych; żadnego pomiaru za nią nie ma. Czy Twój zestaw reguł ma przewagę, rozstrzyga dział 8; tutaj przewaga jest daną wejściową.
• Nie mówi, jak duża jest niepewność wyniku. Dwanaście transakcji to próba, na której różnica 3,0R między wariantami mieści się w zwykłym rozrzucie. Rozdzielenie niepewności oszacowania od zmienności pojedynczych wyników i rachunek błędu — 9.6 i 9.2.
• Nie obejmuje zdarzeń, w których cena wykonania odbiega od poziomu zlecenia. Wszystkie cztery rozliczenia wykonano przy założeniu realizacji po poziomie zlecenia powiększonym o stały koszt. Luka cenowa przeskakuje każde z tych zleceń i nie ma górnego ograniczenia — rachunek dla dwóch scenariuszy przeskoku stoi w 9.10.
• Nie zakłada niezależności kolejnych wyników. Nie jest tu potrzebna: sumy i obsunięcie liczone są na jednej, konkretnej kolejności. Wpływ samej kolejności na obsunięcie po drodze pokazuje 9.2.

7. Zwiększanie i zmniejszanie ekspozycji

Skalowanie pozycji to zmiana wolumenu w trakcie życia transakcji. Zmniejszanie ekspozycji jest uogólnieniem częściowej realizacji z sekcji 5: zamiast jednego progu ustawiasz kilka. Każdy kolejny próg obcina prawy ogon mocniej, więc trzy progi po jednej trzeciej obniżają średni zysk bardziej niż jeden próg na połowie pozycji; wynik transakcji mierzony w jednostkach ryzyka początkowego i skutki stopniowego zamykania pozycji dla rozkładu tych wyników opisuje literatura o planowaniu wielkości pozycji^[3]. Prostota ma tu wymierną wartość: przy czterech progach po 25% transakcja dochodząca do +3R daje z ostatniej ćwiartki 0,25 × 3R = 0,75R, a nie 3R.

Zwiększanie ekspozycji

Dołożenie do pozycji zyskownej jest osobną transakcją i tak się je liczy. Warunek jest twardy i wynika z reguły ustalania wielkości pozycji z 9.5: każda transza ma własny punkt unieważnienia, własną odległość wyjścia i własne ryzyko mieszczące się w limicie. Dołożenie „bo rośnie", bez osobnego punktu unieważnienia, jest zwiększeniem ekspozycji bez rachunku.

Rachunek na dwóch transzach. Kapitał bieżący 10 000 USD, ryzyko na transzę 1% = 100 USD = 1R. Wejście 0,20 lota EUR/USD na 1,0850, wyjście obronne 1,0800 (50 pipsów, 100 USD). Cena rośnie do 1,0920: zysk otwarty +70 pipsów = +140 USD. Dokładasz 0,20 lota po 1,0920 z własnym wyjściem obronnym na 1,0870 (50 pipsów, 100 USD = 1%, mieści się w limicie). Po dołożeniu: 0,40 lota, średnia cena 1,0885, wartość pipsa 4 USD na pips.

Jeżeli cena wróci do 1,0870, pierwsza transza jest na +20 pipsów × 2 USD = +40 USD, a druga na −50 pipsów × 2 USD = −100 USD, czyli razem −60 USD = −0,6R. Kontrola przez średnią: (1,0870 − 1,0885) × 10 000 = −15 pipsów, a −15 × 4 USD = −60 USD, zgadza się. Zrealizowana strata jest mniejsza od ryzyka drugiej transzy, bo pierwsza pracuje już na plusie. Jedynym argumentem przemawiającym za dokładaniem jest ten rachunek, wykonany na własnych liczbach przed wejściem.

Mapa transz — co widać dopiero po podstawieniu liczb

Trzecia transza wchodzi po najgorszej cenie i ma najmniej miejsca do wyjścia obronnego. Poniższy rachunek pokazuje, ile kosztuje cofnięcie, którego pierwsza transza nawet by nie zauważyła.

Wartości ilustracyjne; kapitał bieżący 10 000 USD, wartość pipsa 2 USD na pips dla 0,20 lota. Obie kolumny wyceny opisują lukę cenową przeskakującą wszystkie trzy poziomy obronne, dlatego każda transza rozliczana jest po cenie z nagłówka kolumny, a nie po własnym poziomie zlecenia. Kontrola przez średnią cenę: przy 0,60 lota wartość pipsa wynosi 6 USD, a (1,0850 − 1,0923) × 10 000 = −73,3 pipsa, więc −73,3 × 6 USD = −440 USD — zgadza się. Ryzyko planowane trzech transz to 300 USD, czyli 3,0% kapitału, i jest to górne oszacowanie wyłącznie przy zadziałaniu wszystkich trzech wyjść po cenie zlecenia. Przy luce strata sięga 440 USD, czyli 4,4% kapitału i 4,4R liczone ryzykiem pierwszej transzy. Luka do 1,0850 — poziomu, na którym sama pierwsza transza byłaby na zero — jest droższym z dwóch pokazanych scenariuszy właśnie dlatego, że dwie kolejne transze weszły znacznie wyżej. Nie jest scenariuszem najgorszym: luka nie ma dolnej granicy, a każde 10 pipsów poniżej tego poziomu to przy 0,60 lota kolejne 60 USD straty. Rachunek ryzyka łącznego przy pozycjach zależnych należy do 9.9.

Zwykłe cofnięcie kosztuje mniej niż luka, i po to te dwa scenariusze trzeba rozdzielić. Jeżeli cena schodzi stopniowo, a każde zlecenie realizuje się po swoim poziomie, rachunek wygląda inaczej niż w tabeli. Przy cofnięciu do 1,0900 zamyka się wyłącznie trzecia transza, na 1,0950: −100 USD. Druga jest wtedy na (1,0900 − 1,0920) × 10 000 × 2 USD = −40 USD, pierwsza na +100 USD, więc łącznie −40 USD = −0,4R. Przy cofnięciu do 1,0870 zamykają się dwie dalsze transze po 100 USD straty każda, a pierwsza jest na +40 USD: razem −160 USD = −1,6R. Dopiero zejście do 1,0800 i niżej wykonuje wszystkie trzy zlecenia i daje −300 USD = −3,0R, czyli dokładnie ryzyko planowane. Odległość między −1,6R a −4,4R z tabeli bierze się więc z tego, czy zlecenia zdążyły się wykonać po swoich cenach; sam zasięg ruchu jest w obu przypadkach ten sam.

8. Zamknięcie po czasie

Pozycja stoi. Zlecenie obronne nietknięte, cel daleko, cena w wąskim zakresie od trzech dni. Zamknięcie po czasie jest pełnoprawnym typem wyjścia i podlega tej samej zasadzie co pozostałe: warunek i próg zapisane przed wejściem, definicja „braku ruchu" rozstrzygalna bez oceny uznaniowej.

Co kosztuje utrzymanie pozycji bez ruchu

1. Depozyt zablokowany. Wolny depozyt to kapitał bieżący pomniejszony o depozyt zablokowany; pozycja bez ruchu utrzymuje tę blokadę i ogranicza wolumen kolejnych transakcji. Mechanikę depozytu opisuje dział 2.
2. Punkty swapowe. Punkty swapowe naliczają się za każdą dobę utrzymania pozycji, a w jednym dniu tygodnia zwykle w potrójnej wysokości. Rachunek poniżej.
3. Ryzyko reżimowe. Im dłużej pozycja pozostaje otwarta, tym więcej okien publikacji danych i przerw w kwotowaniu mieści się w jej życiu, a każde z nich jest osobnym zdarzeniem, przy którym cena wykonania może odbiegać od poziomu zlecenia.

Rachunek punktów swapowych. Pozycja krótka 0,20 lota GBP/JPY przy wartości pipsa 10 USD na lot, czyli przy kursie USD/JPY równym 100 (wartość ilustracyjna: instrument jest kwotowany w JPY, a rachunek prowadzony w USD, więc wartość pipsa zmienia się razem z tym kursem). Punkty swapowe dla tej strony rynku −18 USD za lot za dobę (wartość ilustracyjna — sprawdź w tabeli kosztów swojego rachunku, bo różni się między instrumentami i zmienia w czasie). Dobowe naliczenie: 0,20 × (−18 USD) = −3,60 USD. Dziesięć dób, w tym jedna z potrójnym naliczeniem, to 12 × 3,60 USD = 43,20 USD. Przy jednostce ryzyka 100 USD samo utrzymanie pozycji zabrało 0,43R, zanim rynek cokolwiek rozstrzygnął — przy założeniu, że to właśnie ten wolumen daje 1R, czyli że odległość wyjścia wynosi 50 pipsów. Udział kosztu utrzymania w R zależy jednak od tej odległości, i to odwrotnie proporcjonalnie. Im ciaśniejsze wyjście obronne, tym większy wolumen daje to samo 1R, a punkty swapowe rosną razem z wolumenem. Przy odległości 30 pipsów zamiast 50 jednostce ryzyka odpowiada około 0,33 lota, dobowe naliczenie rośnie do 6,00 USD, a te same dwanaście naliczeń kosztuje 72,00 USD = 0,72R zamiast 0,43R. Rachunek wielkości pozycji i zaokrąglenie wolumenu do kroku instrumentu prowadzi 9.5; tutaj wolumen wchodzi jako gotowa liczba. Koszt utrzymania rośnie więc i z czasem, i ze zwężaniem odległości wyjścia.

Progi czasu według horyzontu pozycji

Wszystkie wartości poniżej są ilustracyjne. Właściwy próg wynika z rozkładu czasu do rozstrzygnięcia w Twojej ewidencji: bierzesz ostatnie kilkadziesiąt transakcji, dzielisz je na te, które w oknie X przeszły co najmniej połowę drogi do celu, i te, które nie przeszły, a następnie porównujesz wartość oczekiwaną obu grup.

9. Horyzont pozycji, moment oceny i zapis reguły

Reguła zmiany ekspozycji ma dwa parametry: wartość progu i moment, w którym próg jest sprawdzany. Bez drugiego parametru ta sama reguła oznacza co innego przy pozycji ocenianej raz dziennie i przy pozycji ocenianej przy każdej zmianie kwotowania. Zestawienie poniżej porządkuje momenty oceny według horyzontu pozycji — charakterystyka stylów handlu i dobór interwału należą do działu 8 i działu 5.

Wszystkie progi, parametry i przedziały czasu w tej tabeli są wartościami ilustracyjnymi, punktami startowymi do pomiaru na własnej ewidencji; żaden rachunek uniwersalny ich nie wyznacza i żadna z nich nie jest zaleceniem. Przelicznik na wielokrotności zmienności stoi w sekcji 2, a sposób sprawdzenia każdej z tych liczb na własnej próbie — w sekcji 6.

Reguła zmiany ekspozycji — zapis do przepisania

Poniższy szablon obejmuje wyłącznie prowadzenie pozycji już otwartej i jest polem do wypełnienia własnymi liczbami. Pełny plan transakcyjny wraz z dziennikiem — logika wejścia, dobór instrumentu, rozliczenie okresu — należy do działu 15. Wypełniony zapis ma być rozstrzygalny bez oglądania rynku: każdy warunek albo jest spełniony, albo nie.

10. Siedem błędów, które zmieniają rachunek

Błąd 1: przesunięcie na poziom otwarcia po zbyt małym ruchu

Przesunięcie po ruchu 0,65R (u nas 0,5 × ATR) umieszcza zlecenie wewnątrz zakresu zwykłych cofnięć. Skutek widać w rachunku z sekcji 6, który liczony jest przy progu +1,0R: na tej serii próg 0,65R uruchamia dokładnie tych samych pięć transakcji co próg +1,0R, więc rachunek jest ten sam. Transakcje 9 i 11 kończą się zerem zamiast +3R, więc suma serii spada o 6R, a odzyskuje tylko 3R na trzech stratach zamienionych w zera. W ewidencji ten koszt nie ma własnej pozycji: zapisuje się jako zysk, którego tam nie ma.

Błąd 2: parametr wyjścia podążającego mniejszy od zwykłego cofnięcia

Odległość 15 pipsów przy dziennym zakresie 70 pipsów oznacza, że zlecenie stoi wewnątrz normalnego oddechu instrumentu. Wariant działa wtedy jak cel o zmiennym położeniu. Punkt startowy do pomiaru: odległość rzędu 2,6R (u nas 2 × ATR(14) interwału decyzyjnego), a następnie sprawdzenie na własnej ewidencji, jak często cofnięcie tej wielkości poprzedzało kontynuację.

Błąd 3: zbyt wiele progów częściowej realizacji

Cztery progi po 25% wyglądają na precyzję, a są mnożeniem operacji. Transakcja dochodząca do +3R daje z ostatniej ćwiartki 0,25 × 3R = 0,75R, a trzy wcześniejsze transze zamknęły się przy +0,5R, +1R i +1,5R, czyli razem 0,25 × (0,5 + 1 + 1,5) = 0,75R. Łącznie 1,5R zamiast 3R, czyli połowa. Dwa progi zamiast czterech odbierają znacznie mniej i są łatwiejsze do wykonania bez pomyłki.

Błąd 4: dokładanie do pozycji stratnej

Rachunek stoi w sekcji 7: strata 3R zamiast 1R na jednym cofnięciu, przy czym pierwszym krokiem operacji jest usunięcie zlecenia obronnego. Bywa to nazywane skalowaniem, choć polega na porzuceniu reguły, która wyznaczała wielkość pozycji.

Błąd 5: reguła ustalana po otwarciu pozycji

Reguła zapisana po otwarciu jest formułowana przy znanym bieżącym wyniku, więc opisuje ten wynik zamiast zestawu reguł. Konsekwencja jest mierzalna: takiej reguły nie da się zastosować wstecz do wcześniejszych transakcji, a bez tego nie policzysz obu wariantów serii z sekcji 6.

Błąd 6: przesuwanie celu w trakcie życia pozycji

Cel przesunięty z +2R na +3R przy zysku otwartym +1,8R zmienia relację zysku do straty wyłącznie w zapisie, bo nie zmienia rozkładu ruchu. Zmienia natomiast prawdopodobieństwo osiągnięcia celu, i to w dół. Jeżeli chcesz uczestniczyć w kontynuacji, właściwą operacją jest częściowa realizacja przy pierwotnym celu i prowadzenie reszty pod wyjściem podążającym; obie wchodzą do wzorów z sekcji 6.

Błąd 7: parametr dobrany bez uwzględnienia okna czasowego

Odległość 20 pipsów w oknie, w którym spread rozszerza się wielokrotnie względem godzin o wysokiej płynności, oznacza zlecenie aktywowane przez sam koszt. To samo dotyczy okien publikacji danych. Praktyczny zapis: parametr wyjścia podążającego mierzony osobno dla okna o wysokiej płynności i dla pozostałych, z warunkiem wstrzymania przesuwania zapisanym razem z parametrem. Zestawienie, na którym to widać, to ewidencja poślizgu z sekcji 4.

11. Schemat decyzyjny

Kolejność pytań poniżej nie jest rankingiem operacji. Wynika z tego, że część warunków unieważnia następne: jeżeli w oknie krótszym niż 24 godziny wypada publikacja o wysokiej wadze, pytanie o parametr wyjścia podążającego traci znaczenie, bo parametr liczony ze zmienności spokojnego okresu i tak nie opisuje najbliższych godzin.

1. Czy wszystkie reguły były zapisane przed wejściem? Jeżeli nie, pozycja idzie do końca według pierwotnego wyjścia obronnego i celu, bez żadnej ingerencji. Reguła ustalona teraz opisuje bieżący wynik i do wcześniejszych transakcji się nie stosuje.
2. Czy w oknie krótszym niż 24 godziny wypada publikacja o wysokiej wadze albo przerwa weekendowa? Jeżeli tak, decyzja sprowadza się do dwóch możliwości zapisanych z góry: zamknięcie pozycji albo pozostawienie pierwotnego wyjścia bez przesuwania. Przesuwanie zleceń w takim oknie liczy koszt z okresu, który już nie obowiązuje.
3. Czy powstało nowe potwierdzone ekstremum w kierunku pozycji? Jeżeli tak, wyjście idzie pod to ekstremum z zapisanym buforem; zwykle wypada wtedy powyżej poziomu otwarcia i realizuje część zysku.
4. Czy zysk otwarty osiągnął próg przesunięcia na poziom otwarcia? Jeżeli tak i jeżeli poprzednie pytanie dało odpowiedź przeczącą, przesunięcie na poziom otwarcia powiększony o koszt cyklu. Jeżeli nie, wyjście zostaje w punkcie unieważnienia.
5. Czy plan przewidywał częściową realizację i czy cena osiągnęła zapisany próg? Obie odpowiedzi muszą być twierdzące. Jedna twierdząca to nie jest warunek spełniony.
6. Czy wariant wyjścia podążającego i jego parametr są zapisane dla tego horyzontu? Jeżeli tak, zlecenie przesuwa się w zapisanych momentach oceny i tylko w nich. Jeżeli nie, pozycja idzie do pierwotnego celu.
7. Czy minął próg czasu bez rozstrzygnięcia? Jeżeli tak, zamknięcie po rynku albo działanie zapisane w regule dla danego horyzontu.
8. Czy pojawił się zapisany warunek dołożenia i czy ryzyko łączne mieści się w limicie? Obie odpowiedzi twierdzące — dołożenie z własnym punktem unieważnienia. Jedna przecząca — pozycja pozostaje bez zmian.

Po zamknięciu kilkudziesięciu transakcji porównanie robi się mechaniczne: rozliczasz tę samą próbę raz według reguł z ingerencją i raz bez niej, a następnie zestawiasz sumę netto, wartość oczekiwaną na transakcję i maksymalne obsunięcie, dokładnie tak, jak w tabeli z sekcji 6. Jeżeli reguły z ingerencją nie podnoszą żadnej z tych trzech liczb, wypadają z planu. Decyduje liczba, którą sam policzysz.

12. Zadanie samokontrolne

Polecenie. Zacznij od uzupełnienia danych: dla transakcji 3, 5 i 8 odczytaj z przebiegu największy ruch na korzyść przed pierwszym powrotem do poziomu otwarcia oraz ustal, czy taki powrót w ogóle nastąpił. Dopiero potem policz kolejno: (1) kwotę R w PLN; (2) wynik każdej z ośmiu transakcji w trzech wariantach: bez ingerencji, według reguły A i według reguły B; (3) sumę serii brutto i netto w R oraz w PLN dla każdego wariantu; (4) wartość oczekiwaną na transakcję, netto, w R; (5) udział transakcji zyskownych i stratnych, średni zysk, średnią stratę i relację zysku do straty w każdym wariancie, wszystkie cztery netto, po koszcie cyklu, zgodnie z definicją z sekcji 1, więc wynik zerowy brutto liczy się jako strata; (6) maksymalne obsunięcie brutto każdego z trzech przebiegów, w R i w PLN; (7) odpowiedz jednym zdaniem, który wariant wybrałbyś, gdyby wiążącym ograniczeniem był zapisany limit obsunięcia 2,5R, i dlaczego.

Zapisz własne wyniki, zanim przeczytasz rozwiązanie. Następnie powtórz cały rachunek na własnej ewidencji. Zacznij od rzeczy, której w niej najprawdopodobniej nie ma: wypisz dla ostatnich pięćdziesięciu zamkniętych transakcji największy ruch na korzyść przed pierwszym powrotem do poziomu otwarcia oraz informację, czy taki powrót nastąpił. Bez tych dwóch kolumn żadnego z wariantów nie policzysz. Wybór parametru przychodzi dopiero potem.

Rozwiązanie wzorcowe

1. Kwota ryzyka. R = 25 000 PLN × 0,01 = 250 PLN. Koszt cyklu: 0,04 × 250 PLN = 10 PLN.

2. Wyniki poszczególnych transakcji. Uzupełnienie brakujących kolumn: transakcja 3 — największy ruch na korzyść przed powrotem +1,4R, powrót do poziomu otwarcia tak; transakcja 5 — +1,2R, powrót tak; transakcja 8 — +1,8R, powrót tak. Przy transakcji 5 przebieg osiąga później +2,5R, ale dopiero po powrocie do poziomu otwarcia: pod regułą A pozycja jest wtedy zamknięta, a pod regułą B pracuje już połową wolumenu, więc do progu uruchomienia ta wartość nie wchodzi. Reguła A działa na transakcjach, które osiągnęły +1R: numery 1, 3, 5, 7 i 8. Transakcje 1 i 7 nie wróciły do poziomu otwarcia, więc kończą się w celu bez zmian. Transakcje 3, 5 i 8 wróciły, więc zamykają się na poziomie otwarcia, przy czym transakcja 5 traci przez to dojście do celu. Reguła B działa na tych samych pięciu transakcjach, ale zamiast całości zamyka połowę.

Podstawienia dla reguły B: transakcja kończąca się w celu daje 0,5 × 1R + 0,5 × 2,5R = +1,75R; transakcja, która po +1R doszła do wyjścia obronnego, daje 0,5 × 1R + 0,5 × (−1R) = 0.

3–5. Sumy serii, wartość oczekiwana i parametry rozkładu. Koszt łączny: 8 × 0,04R = 0,32R = 80 PLN w każdym wariancie, bo koszt jest proporcjonalny do wolumenu, więc podział pozycji w regule B go nie zwiększa.

Wiersze brutto pomijają wyjścia z wynikiem zerowym, bo brutto nie są ani zyskiem, ani stratą; wiersze netto zaliczają je do strat, zgodnie z definicją z sekcji 1. Obie relacje zachowują się dlatego inaczej i porównywać je wolno tylko w obrębie jednej konwencji.

Kontrola wzorem dla wariantu bazowego. ER = 0,375 × 2,50 − 0,625 = 0,9375 − 0,6250 = +0,3125R brutto. Po odjęciu kosztu 0,04R: +0,2725R — zgadza się z tabelą. Suma serii: 8 × 0,3125R = 2,50R — zgadza się.

6. Przebiegi i obsunięcie. Suma narastająca bez ingerencji: 2,50 → 1,50 → 0,50 → −0,50 → 2,00 → 1,00 → 3,50 → 2,50. Szczyt +2,50R po pierwszej transakcji, dno −0,50R po czwartej: 3,00R. Reguła A: 2,50 → 1,50 → 1,50 → 0,50 → 0,50 → −0,50 → 2,00 → 2,00. Ten sam szczyt, dno −0,50R po szóstej transakcji: 3,00R. Reguła B: 1,75 → 0,75 → 0,75 → −0,25 → 1,50 → 0,50 → 2,25 → 2,25. Szczyt +1,75R, dno −0,25R: 2,00R.

7. Odpowiedź na pytanie o limit. Przy zapisanym limicie obsunięcia 2,5R wariant bazowy przekracza limit po czwartej transakcji (ucięte 5–8, w tym dwie po +2,50R), reguła A po szóstej (ucięte 7–8, w tym transakcja siódma +2,50R). Jedynym wariantem, który mieści się w limicie i dochodzi do końca serii, jest reguła B, mimo że jej wartość oczekiwana jest niższa od bazowej o 0,03R na transakcję. Na tym polega wymiana opisana w sekcji 5: niższa wartość oczekiwana w zamian za możliwość dokończenia serii.

Rachunek z sekcji 6 i to zadanie odpowiadają na to samo pytanie na dwóch różnych próbach i dają dwie różne odpowiedzi. Sprzeczności w tym nie ma; obie liczby są wynikiem. W następnym artykule mierzymy obsunięcie dwiema definicjami, ustalamy, kiedy jego wielkość jeszcze mieści się w zadanych parametrach, a kiedy jest sygnałem awarii, i zapisujemy procedurę zatrzymania razem z warunkiem wznowienia.

Jarosław Wasiński

Redaktor naczelny MyBank.pl • Analityk finansowy i rynkowy

mgr Jarosław Wasiński — niezależny analityk i praktyk z ponad 20-letnim doświadczeniem w sektorze finansowym. Twórca i redaktor naczelny portalu MyBank.pl, dostarczającego rzetelną wiedzę o finansach osobistych, bankowości i inwestycjach od 2004 roku.

• Bankowość i produkty finansowe: porównania kont osobistych i firmowych, analiza taryf opłat, testy aplikacji mobilnych, recenzje kredytów, lokat i kart kredytowych — z naciskiem na realne koszty i ukryte opłaty.
• Rynki finansowe i makroekonomia: analiza fundamentalna rynków walutowych (Forex) i makroekonomicznych od 2007 roku, zarządzanie ryzykiem kapitału, struktura rynków OTC.
• Kryptowaluty: analiza rynku kryptowalut, mechanizmów blockchain i tokenizacji aktywów w kontekście portfela inwestycyjnego.

Autor setek komentarzy rynkowych, analiz porównawczych produktów bankowych i materiałów edukacyjnych. Zwolennik transparentności — każdy ranking i recenzja na MyBank.pl opiera się na jawnej metodologii i zweryfikowanych źródłach (taryfy banków, regulaminy promocji, dane NBP).

Treści mają charakter edukacyjny i informacyjny — nie stanowią porady inwestycyjnej, rekomendacji ani oferty. Decyzje finansowe podejmuj na podstawie własnej analizy i konsultacji z doradcą.