Prime brokerzy i prime-of-prime — kto stoi między interbankiem a Twoją platformą
Hedge fund chce kupić 200 mln USD/JPY na platformie EBS (Electronic Broking Services — jedna z dwóch największych platform handlu międzybankowego, obok Reuters Matching). Problem: EBS go nie zna — nie ma z nim linii kredytowej. Rozwiązanie: prime broker. Duży bank (powiedzmy JPMorgan) „użycza" hedge fundowi swojego imienia i kredytu, a ten handluje na interbanku, jakby sam był bankiem. To jest FX prime brokerage — usługa pośrednictwa kredytowego, bez której większość uczestników instytucjonalnych nie miałaby dostępu do płynności międzybankowej. A jeśli Twój broker detaliczny mówi, że „przekazuje zlecenia na rynek" — gdzieś w łańcuchu między nim a interbankiem stoi prime broker lub prime-of-prime.
- Prime broker to pośrednik kredytowy — duży bank, który „pożycza" klientowi (hedge fundowi, PTF, asset managerowi) swoje relacje i kredyt, żeby ten mógł handlować z wieloma dealerami na interbanku. Klient podpisuje jedną umowę z PB zamiast dziesiątek umów ISDA z poszczególnymi bankami.
- Mechanizm give-up: klient negocjuje cenę z executing dealerem, ale transakcja jest „oddawana" (given up) do prime brokera. W efekcie PB stoi po obu stronach: ma pozycję z klientem i lustrzaną z dealerem. Dealer nie ponosi ryzyka kredytowego klienta — tylko PB.
- FX prime brokerage zdominowany przez kilka banków — w czołówce FXPB regularnie pojawiają się NatWest Markets, HSBC, JPMorgan, Deutsche Bank, Goldman Sachs, Barclays i BNP Paribas (wyróżnienia Euromoney i FX Markets Awards). Po Archegos (2021) banki drastycznie podniosły wymagania kapitałowe.
- Prime-of-prime (PoP) to warstwa pośrednia: firma, która ma konto u Tier-1 prime brokera i rozszerza dostęp do płynności na mniejszych uczestników — brokerów detalicznych, mniejsze fundusze, prop tradingi. PoP to pomost między interbankiem a rynkiem detalicznym.
- Ryzyko jest realne. Archegos (2021) kosztował prime brokerów ponad 10 mld USD strat. Credit Suisse stracił 5,5 mld i ostatecznie został przejęty przez UBS. Prime brokerage to nie „tanie pożyczanie kredytu" — to zarządzanie skoncentrowanym ryzykiem kontrahenta.
1. Czym jest FX prime broker
1.1. Problem: jak handlować na interbanku bez linii kredytowej
W poprzednim artykule opisaliśmy, że rynek międzybankowy opiera się na bilateralnych liniach kredytowych. Bez linii — nie ma transakcji. To działa świetnie, jeśli jesteś Deutsche Bank albo JPMorgan. Gorzej, jeśli jesteś kimkolwiek innym.
Teraz wyobraź sobie, że jesteś hedge fundem z 500 mln USD pod zarządzaniem. Chcesz kupować i sprzedawać waluty na interbanku, żeby mieć najlepsze ceny. Problem: musisz podpisać osobną umowę ISDA z każdym bankiem, z którym chcesz handlować. Każdy bank musi Cię prześwietlić kredytowo. Każdy wyliczy Ci inny limit. Niektóre odmówią — bo Twój fund jest za mały albo za nowy. Przy 15 bankach to miesiące negocjacji i stosy dokumentacji.
I tu wchodzi prime broker. Zamiast 15 umów ISDA podpisujesz jedną — z dużym bankiem, który już ma relacje ze wszystkimi. On „pożycza" Ci swoje imię i kredyt. Ty handlujesz z dowolnym dealerem na interbanku, a transakcja trafia do prime brokera. Z perspektywy dealera — handluje z JPMorganem, nie z Twoim fundem. Twoje ryzyko kredytowe jest problemem prime brokera, nie dealera.
Fed w Nowym Jorku definiuje FX prime brokerage jako „usługę pośrednictwa kredytowego, w której prime broker umożliwia klientowi pozyskiwanie płynności od wielu executing dealerów". Kluczowe słowo to credit intermediation — pośrednictwo kredytowe. Prime broker nie handluje za Ciebie. Daje Ci dostęp i bierze na siebie Twoje ryzyko.
1.2. Mechanizm give-up — jak to działa technicznie
Mechanizm, na którym opiera się FX prime brokerage, nosi nazwę give-up. Działa tak:
Klient (hedge fund) negocjuje cenę z executing dealerem (np. Deutsche Bank). Uzgadniają: 50 mln EUR/USD po 1,0842. Ale transakcja nie zostaje między nimi. Zamiast tego jest „oddawana" (given up) do prime brokera (np. JPMorgan). W wyniku give-up powstają dwie lustrzane transakcje: JPMorgan kupuje 50 mln EUR od Deutsche Bank, a jednocześnie sprzedaje 50 mln EUR hedge fundowi. Cena jest ta sama — ale ryzyko kredytowe jest rozdzielone inaczej:
Deutsche Bank ma ekspozycję na JPMorgan (duży, znany bank — niskie ryzyko). JPMorgan ma ekspozycję na hedge fund (ryzyko zależy od marginu i zabezpieczeń). Hedge fund nie ma bezpośredniej ekspozycji na Deutsche Bank. Nikt poza JPMorganem nie musi się martwić o kredyt hedge fundu.
Jest w tym pewna prawna ciekawostka: w wielu strukturach FXPB hedge fund technicznie działa jako agent prime brokera przy zawieraniu transakcji z dealerem. To odwrócenie normalnego porządku (zwykle broker jest agentem klienta, nie odwrotnie). Szczegóły zależą od dokumentacji PB/ED i architektury platformy — nie jest to uniwersalna reguła, ale tak wygląda dominujący model na rynku FX.
1.3. Co daje klientowi: dostęp, anonimowość, konsolidacja
Dostęp do płynności. Z jedną umową z prime brokerem klient może handlować z 20–30 dealerami na interbanku, na platformach EBS, Reuters Matching, Hotspot, FXall — wszędzie, gdzie prime broker ma give-up agreement. Bez PB musiałby mieć linię kredytową z każdym z nich osobno.
Anonimowość. Na platformie EBS dealer widzi, że zlecenie pochodzi od JPMorgan, nie od konkretnego hedge fundu. To chroni strategię klienta — nikt nie wie, kto kupuje i ile kupuje. Dla funduszy algorytmicznych i HFT to sprawa krytyczna: gdyby rynek wiedział, że „to Citadel kupuje jena", cena by się ruszyła, zanim zlecenie zostanie zrealizowane.
Konsolidacja operacyjna. Zamiast rozliczać transakcje z 20 kontrahentami osobno, klient rozlicza wszystko z jednym prime brokerem. Jeden rachunek marżowy, jeden raport pozycji, jeden counterparty risk. Dla dużych funduszy, które wykonują setki transakcji dziennie, to radykalna redukcja kosztów operacyjnych i zaplecza administracyjnego.
Margin netting. Prime broker oblicza jedno wymaganie marżowe dla całego portfela klienta — z uwzględnieniem pozycji wzajemnie się kompensujących. Jeśli klient jest long 100 mln EUR/USD i short 80 mln GBP/USD, PB nie wymaga depozytu na pełne 180 mln, tylko na ekspozycję netto. To uwalnia kapitał. Zakres nettingu zależy od umowy CSA (Credit Support Annex) i sposobu, w jaki PB kalkuluje ekspozycję — w FX dochodzą niuanse settlement risk, więc netting nie jest nigdy „idealny".
2. Kto jest prime brokerem na FX
2.1. Wielcy gracze i ranking
FX prime brokerage to domena dużych banków — bo wymaga ogromnego bilansu, rozbudowanej sieci give-up agreements i infrastruktury do monitorowania ryzyka w real-time. Mniejszy bank po prostu nie ma skali, żeby to udźwignąć.
Ważne rozróżnienie: prime brokerage cross-asset (equity, fixed income, FX łącznie) i FX prime brokerage to dwa różne światy z różnymi rankingami. W cross-asset PB trzy banki dominują od lat: Goldman Sachs, Morgan Stanley i JPMorgan — razem ok. 60% rynku wg BCG Expand (IFR, 2024), każdy zbliżający się do 1 bln USD w saldach klientów. Ale to głównie equity i fixed income.
W samym FX prime brokerage układ wygląda inaczej. NatWest Markets był wyróżniany przez Euromoney w kategorii FXPB (m.in. w 2024 r.) i przez FX Markets Awards (2023–2025), wyróżniając się sześcioma różnymi modelami FXPB dostosowanymi do typu klienta. HSBC zdobywał nagrodę Euromoney „Best FX Prime Broker" m.in. w 2023 i 2025 r. W czołówce FXPB działają też JPMorgan, Deutsche Bank (który zachował FXPB mimo przeniesienia equity prime do BNP w 2019), Barclays, Goldman Sachs i BNP Paribas.
Europejskie banki inwestują agresywnie. BNP przejął biznesy prime CS i Deutsche Bank, podwoił salda i planuje kolejne podwojenie w ciągu 2–3 lat. UBS wzmocnił PB po absorpcji Credit Suisse. Barclays deklaruje dalszy wzrost. Motyw przewodni: rośnie się przez nowe mandaty od nowych funduszy — nie przez podcinanie cen konkurencji.
NatWest Markets opracował sześć różnych modeli prime brokerage, które można ze sobą łączyć — od wersji dla prop traderów po model dla brokerów agencyjnych i platform FX. Większość banków oferuje jeden standardowy model. NatWest pozwala klientowi „złożyć" architekturę PB jak z klocków. To podejście przyniosło mu serię wyróżnień branżowych, w tym nagrody FX Markets i Euromoney.
2.2. Co kosztuje prime brokerage i kto się kwalifikuje
FX prime brokerage nie jest dostępny dla każdego. Minima zależą od banku, ale orientacyjnie:
Kapitał klienta: zwykle od 10–50 mln USD w górę. Niektóre banki wymagają 100+ mln USD. Po Archegos progi wzrosły. Mały hedge fund z 5 mln USD pod zarządzaniem nie dostanie konta u Goldman Sachs — ale może u mniejszego PB albo PoP.
Opłaty: prime broker zarabia na kilku strumieniach — spread financing (różnica między oprocentowaniem depozytu klienta a stopą rynkową), opłaty za clearing i settlement, prowizje od transakcji, opłaty za raporty i technologię. Dla dużego klienta te koszty schodzą do kilku dolarów na milion USD obrotu. Dla małego — mogą być wielokrotnie wyższe.
Wolumen minimalny: część banków wymaga minimalnego miesięcznego obrotu (np. 500 mln–1 mld USD), poniżej którego naliczana jest opłata stała. Jeśli handlujesz za mało, PB nie zarobi na Tobie tyle, żeby uzasadnić koszty monitoringu ryzyka i compliance'u.
2.3. Dlaczego fundusze mają kilku prime brokerów
Przed 2008 r. typowy hedge fund miał jednego prime brokera. Upadek Lehmana to zmienił w jedną noc.
Lehman Brothers był prime brokerem dla setek funduszy. Kiedy 15 września 2008 r. Lehman złożył wniosek o upadłość, fundusze z kontem w Londynie (gdzie ochrona aktywów klienta była słabsza niż w USA) nie mogły odzyskać zabezpieczeń. Collateral zamrożony, pozycje zablokowane, dostęp do rynku odcięty. Fundusze, które miały jednego PB, straciły zdolność do handlu z dnia na dzień.
Od tamtej pory standard branżowy to minimum dwóch prime brokerów — a duże multi-strategy fundy jak Citadel czy Millennium mają po 5–10. Dywersyfikacja PB to zarządzanie ryzykiem kontrahenta: jeśli jeden PB ma problem, przenosisz pozycje do drugiego.
Po upadku Lehmana w 2008 największe przepływy aktywów trafiły z Morgan Stanley i Goldman Sachs (postrzeganych jako „zbyt skoncentrowanych") do Credit Suisse, JPMorgan i Deutsche Bank. Ironia: Credit Suisse, który wtedy zyskał klientów „bezpieczeństwem", sam upadł 15 lat później — częściowo przez straty w prime brokerage (Archegos). W rynku PB nie ma pewnych zakładów.
3. Archegos i lekcje ryzyka
3.1. Co się stało w marcu 2021
Archegos Capital Management był family office Billa Hwanga — formalnie nie hedge fundem (family offices podlegają mniejszym wymogom raportowania). Archegos budował ogromne, skoncentrowane pozycje na kilku akcjach technologicznych (m.in. ViacomCBS i Discovery) finansowane lewarowanymi swapami od kilku prime brokerów jednocześnie: Credit Suisse, Nomura, Goldman Sachs, Morgan Stanley, UBS, Deutsche Bank.
Żaden z tych prime brokerów nie wiedział, jak dużą łączną pozycję Archegos ma u konkurencji. Family office nie musi tego ujawniać. Credit Suisse miał ekspozycję na ok. 20 mld USD w peak — czterokrotność następnego największego klienta. Marginy na swapach Archegosa spadły do 6–7,5%, znacznie poniżej standardowych 15–25%.
W tygodniu od 22 marca 2021 r. cena ViacomCBS zaczęła spadać po emisji akcji. 25 marca Archegos formalnie nie pokrył margin callów — to data jego defaultu. Nastąpiła wymuszona wyprzedaż pozycji o wartości ok. 20 mld USD.
Goldman Sachs zareagował najszybciej — już w piątek 26 marca wynegocjował z Archegosem sprzedaż pakietu 3–4 mld USD i w ciągu dnia upłynnił ponad 10 mld. Morgan Stanley zrobił to samo w weekend. Obaj wyszli z minimalnymi stratami. Credit Suisse i Nomura czekali kilka dni dłużej — i zapłacili za to cenę.
3.2. Konsekwencje: wyższe marże, mniej klientów, koniec Credit Suisse
Bilans strat Archegos u prime brokerów: Credit Suisse ok. 5,5 mld USD, Nomura ok. 2,9 mld, Morgan Stanley ok. 1 mld, UBS ok. 774 mln. Goldman Sachs i Deutsche Bank — straty „niematerialne" (wyszli na czas). Łącznie ponad 10 mld USD.
Credit Suisse po Archegos praktycznie wycofał się z prime brokerage, podniósł wymagania marżowe i przeniósł wszystkich klientów na dynamiczny margining. PRA (brytyjski regulator) nałożył rekordową karę 87 mln GBP. W 2023 r. UBS przejął Credit Suisse — częściowo z powodu kumulacji strat (Archegos + Greensill).
Co Archegos naprawdę pokazał? Że prime brokerage to przede wszystkim zarządzanie skoncentrowanym ryzykiem kontrahenta — i że te dwa słowa „zarządzanie ryzykiem" to nie slajd z prezentacji, tylko coś, co trzeba robić codziennie. Credit Suisse zarabiał na Archegos 16 mln USD rocznie i planował 40 mln w 2021 — a ignorował permanentne przekraczanie limitów ekspozycji. Raport Paul Weiss (ok. 165 stron, lipiec 2021) podsumował to brutalnie: ryzyka Archegos były „zidentyfikowane i widoczne", ale nikt ich nie zaadresował. Klasyczna porażka managementu, nie technologii.
Credit Suisse zarobił na Archegos ok. 17,5 mln USD opłat w 2019 r. i planował 40 mln w 2021 r. Stracił 5,5 mld — ponad 300-krotność rocznych przychodów z tego klienta. CEO Credit Suisse Thomas Gottstein przyznał publicznie: „nie byłem nawet świadomy istnienia Archegosa". Raport ujawnił, że bank stracił 40% managing directorów w dziale ryzyka w wyniku cięć kosztów od 2019 r.
4. Prime-of-prime — pomost do detalu
4.1. Dlaczego PoP istnieje
Tier-1 prime broker (JPMorgan, Goldman, NatWest) oczekuje od klienta minimum 10–100 mln USD kapitału i obrotu rzędu miliardów miesięcznie. To wyklucza 95% firm na rynku FX: małe fundusze, brokerów detalicznych, prop tradingi, korporacyjne treasury o średniej wielkości.
Ale te firmy też potrzebują dostępu do płynności międzybankowej. I tu pojawia się prime-of-prime (PoP) — firma, która sama ma konto u Tier-1 prime brokera i rozszerza dostęp na mniejszych klientów. PoP jest pośrednikiem pośrednika: agreguje płynność od kilku banków i PTF, pakuje ją w feed cenowy i udostępnia brokerom detalicznym przez FIX API lub bridge do MetaTrader.
Popyt na PoP wzrósł po dwóch wydarzeniach. Kryzys 2008 sprawił, że banki zaczęły odcinać mniejszych klientów od prime brokerage. A 15 stycznia 2015 — kiedy SNB zniósł podłogę na EUR/CHF — pokazał, że brokerzy detaliczni bez solidnego PoP mogą zbankrutować w minuty (Alpari UK, kilka mniejszych firm). Od tego czasu banki jeszcze mocniej zaostrzały kryteria, a PoP stał się standardem dla rozwijających się brokerów.
4.2. Jak działa PoP w praktyce
PoP agreguje ceny od swoich dostawców płynności (Tier-1 banków, PTF jak XTX czy Citadel, ECN-ów) i tworzy jeden zagregowany feed cenowy. Broker detaliczny podłącza się do PoP-a przez FIX API lub bridge (np. OneZero, PrimeXM, Gold-i) do platformy MT4/MT5 lub cTrader.
Kiedy trader detaliczny klika „Kup EUR/USD" na platformie brokera, zlecenie trafia do brokera. Broker — zależnie od modelu — albo internalizuje je (B-book), albo przekazuje do PoP-a (A-book/STP). PoP z kolei realizuje je u jednego ze swoich dostawców płynności. Cały łańcuch — od kliknięcia do egzekucji na interbanku — trwa milisekundy.
Co PoP daje brokerowi detalicznemu? Przede wszystkim: dostęp do płynności, której sam nie mógłby uzyskać. Mały broker z Cypru z kapitałem 1 mln EUR nie otworzy konta u JPMorgan. Ale może otworzyć konto u IS Prime, LMAX Global, B2Broker czy Advanced Markets — i przez nich uzyskać ceny od Tier-1 banków. PoP oferuje też wyższą dźwignię niż Tier-1 PB (bo obsługuje mniejszych klientów z mniejszymi pozycjami), konsolidację rozliczeń i gotową integrację technologiczną.
4.3. „Prawdziwy" PoP vs marketing
Na rynku FX słowo „prime" jest nadużywane. Nie każda firma nazywająca się „prime of prime" faktycznie ma konto u Tier-1 prime brokera i wysyła zlecenia na rynek.
Prawdziwy PoP (Advanced Markets, IS Prime, LMAX Global, Saxo Markets, Finalto/CFH) ma udokumentowaną relację z Tier-1 PB (np. JPMorgan, NatWest, Standard Chartered), regulację w uznanej jurysdykcji (FCA, ASIC, FINMA) i model, w którym zlecenia trafiają do zewnętrznych dostawców płynności. To zmniejsza konflikt interesów — ale nie eliminuje wszystkich źródeł ryzyka: dostawca płynności może stosować last look, requotowanie, albo PoP może prowadzić model hybrydowy (część zleceń A-book, część internalizacja). Kluczowe są disclosure, statystyki egzekucji i nadzór regulatora.
„Quasi-PoP" to firma, która kupuje feed cenowy i prezentuje się jako PoP, ale w praktyce sama jest drugą stroną transakcji klienta (czysty B-book). Model B-book sam w sobie nie jest z gruntu zły — regulowany market maker to legalny i często tańszy model. Problem polega na braku przejrzystości: kiedy firma nazywa się „prime of prime" i obiecuje „STP na interbank", a w rzeczywistości operuje B-book, to wprowadzanie w błąd. Konflikt interesów istnieje w obu modelach — różnica leży w tym, czy jest ujawniony.
Jak to rozpoznać? Zapytaj o: nazwę Tier-1 prime brokera (prawdziwy PoP poda ją bez wahania), regulatora i numer licencji, raport egzekucji (czy pozycje trafiają na rynek czy zostają w firmie). Jeśli PoP oferuje „programy profit-sharing" z brokerami — uważaj. To sugeruje, że zarabia na stratach traderów, nie na prowizji od obrotów.
Na konferencjach branżowych FX (iFX Expo, Finance Magnates) dziesiątki firm ustawiają stoiska z dużymi ekranami streamującymi ceny i napisem „Pure STP / Prime of Prime". Jeden doświadczony szef PoP opisał to tak: „poszliśmy po stoiskach i pytaliśmy każdego, kto jest ich Tier-1 PB. Połowa nie potrafiła odpowiedzieć. To nie są prime of prime — to market makerzy z ładnym logo."
5. Cały łańcuch: od interbanku do Twojej platformy
Czas złożyć to w całość. Kiedy klikasz „Kup 0,1 lota EUR/USD" na swojej platformie, Twoje zlecenie przechodzi (potencjalnie) przez takie warstwy:
Interbank (Deutsche Bank, Citi, UBS…) → rzucają ceny na platformy i do klientów bezpośrednich. Spready 0,1–0,3 pipsa na EUR/USD w warunkach płynnego rynku (przy danych makro czy niskiej płynności nocnej mogą być wielokrotnie wyższe). Minimalna transakcja: 1 mln USD.
Prime broker (JPMorgan, NatWest, Goldman…) → daje klientom instytucjonalnym dostęp do płynności interbanku przez mechanizm give-up. Dodaje warstwę credit intermediation. Minimalny kapitał klienta: 10–100 mln USD.
Prime-of-prime (IS Prime, LMAX, Advanced Markets…) → agreguje płynność od banków i PTF, udostępnia ją brokerom detalicznym. Minimalny kapitał klienta: 0,5–5 mln USD.
Broker detaliczny (np. XTB, Pepperstone, IC Markets…) → podłącza się do PoP lub bezpośrednio do LP, dodaje marżę do spreadu i przekazuje ceny na Twoją platformę. Minimalna transakcja: 0,01 lota (1000 jednostek waluty).
Ty → widzisz cenę EUR/USD 1,0842/1,0852 (spread 1,0 pipsa). Ten spread to suma: spread międzybankowy (0,2 pipsa) + mark-up prime brokera + mark-up PoP + mark-up brokera detalicznego. Każda warstwa dodaje kawałek — i każda warstwa bierze na siebie kawałek ryzyka.
Oczywiście to model uproszczony. W praktyce brokerzy detaliczni mogą mieć konto bezpośrednio u Tier-1 LP (bez PoP), mogą internalizować zlecenia (B-book) albo stosować model hybrydowy. Ale łańcuch interbank → PB → PoP → retail to „czysta" wersja architektury rynku.
Na EUR/USD w szczycie sesji spread międzybankowy (EBS) to ok. 0,1–0,2 pipsa. Broker instytucjonalny z kontem u PB widzi ok. 0,3–0,5 pipsa. Broker detaliczny kupuje płynność od PoP z spreadem ok. 0,5–0,8 pipsa. Ty widzisz 0,8–1,5 pipsa (albo 0,0 pipsa + prowizja 7 USD/lot — to wychodzi na to samo). Trzy–cztery warstwy marży, każda po ułamku pipsa.
6. Prime brokerage w FX Global Code
FX Global Code (55 zasad, aktualizacja grudzień 2024) poświęca prime brokerage osobną zasadę — Principle 41: uczestnicy prime brokerage (PB, klient i executing dealer) powinni dążyć do monitorowania i kontrolowania uprawnień handlowych i limitów kredytowych w czasie rzeczywistym na wszystkich etapach transakcji.
To nie jest pusty postulat. GFMA (Global Financial Markets Association) opublikowała w 2022 r. dokument „FXPB Encouraged Practices" opisujący konkretne zalecenia: jak PB powinien monitorować give-up limity, jak executing dealer powinien replikować metodologię kalkulacji limitów PB, jak platformy powinny komunikować limity w real-time. Podpisało się pod nim 23 banki, w tym JPMorgan, Goldman Sachs, Citi, Deutsche Bank, BNP Paribas i NatWest.
Principle 26 (framework zarządzania ryzykiem) mówi wprost, że prime brokerzy powinni „prowadzić stały dialog z podmiotami, dla których świadczą usługi pośrednictwa kredytowego, podkreślając oczekiwania dotyczące odpowiedniego zachowania na rynku". Innymi słowy: PB odpowiada nie tylko za własne ryzyko, ale też za to, co jego klienci robią na rynku.
Po Archegos regulatorzy (Fed, PRA, ESMA) zaczęli przyglądać się prime brokerage znacznie uważniej. PRA w grudniu 2021 r. wysłała „Dear CEO letter" do banków prowadzących global equity finance, żądając przeglądu praktyk zarządzania ryzykiem. To bezprecedensowe — wcześniej FX prime brokerage był w dużej mierze samoregulowany.
7. Co to oznacza, jeśli handlujesz na detalicznej platformie
Jako trader detaliczny nigdy nie spotkasz prime brokera. Nigdy nie podpiszesz z nim umowy ani nie zobaczysz jego logo na swoim ekranie. Ale PB jest obecny w każdej cenie, którą widzisz — bo to on (lub jego klient, PoP) umożliwia Twojemu brokerowi dostęp do płynności.
Jakość PoP wpływa na Twoje warunki handlu — i to bardziej niż myślisz. Broker podłączony do solidnego PoP (który ma konto u NatWest czy JPMorgan i agreguje feed od 10–15 LP) będzie oferował stabilniejsze ceny i mniejszy slippage niż broker, którego „PoP" to w praktyce jeden feed cenowy z nieznanego źródła. Różnica jest niewidoczna w reklamie, ale odczuwalna przy NFP, kiedy spread na EUR/USD u jednego brokera rozszerza się do 3 pipsów, a u drugiego do 15.
Ryzyko PB to pośrednio Twoje ryzyko. Jeśli Twój broker korzysta z jednego PoP, a ten PoP traci relację z Tier-1 PB (bo PB cofnął mu linię po incydencie albo podniósł wymagania kapitałowe), broker może nagle stracić dostęp do płynności. Efekt: rozszerzenie spreadów, ograniczenie dźwigni, w skrajnym przypadku zamrożenie konta. To się zdarza — nie jest to scenariusz z podręcznika, a realne ryzyko operacyjne.
„Interbank pricing" to termin marketingowy. Ceny na Twoim ekranie przechodzą przez kilka warstw pośredników. To nie znaczy, że są złe — ale „interbank" na platformie MT4 to nie to samo co interbank na EBS. Spread 0,1 pipsa na EBS vs 1 pips u Ciebie — to nie oszustwo, to łańcuch dystrybucji, jak w każdym innym biznesie.
Konkretne pytania, które możesz zadać brokerowi (i które powinien umieć na nie odpowiedzieć): Kto jest Twoim dostawcą płynności / PoP? Jaki procent zleceń klientów jest kierowany na rynek (STP ratio)? Czy publikujesz statystyki egzekucji (średni slippage, fill rate, rejection rate)? Czy prowadzisz internalizację (B-book) — a jeśli tak, w jakim zakresie? Nie każdy broker odpowie — ale sam fakt, że pytasz, podnosi poprzeczkę. Broker, który nie potrafi odpowiedzieć na żadne z tych pytań, daje Ci informację samą w sobie.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czym się różni prime broker od zwykłego brokera?
Zwykły broker realizuje Twoje zlecenia (execution). Prime broker robi coś innego — „pożycza" Ci swój kredyt i relacje, żebyś mógł handlować z wieloma dealerami na interbanku. Prime broker nie mówi Ci, co kupić — daje Ci dostęp i bierze na siebie Twoje ryzyko kredytowe. W zamian pobiera opłaty i wymaga zabezpieczenia (margin).
Co to jest mechanizm give-up?
Klient PB negocjuje cenę z executing dealerem, ale transakcja jest „oddawana" do prime brokera. Powstają dwie lustrzane transakcje: PB–dealer i PB–klient. Dealer nie ponosi ryzyka kredytowego klienta — tylko PB. To pozwala klientowi handlować z wieloma dealerami na podstawie jednej relacji kredytowej z PB.
Ile kosztuje FX prime brokerage?
Zależy od banku i skali klienta. Typowe koszty to: spread financing (bps na saldach), prowizje od transakcji (kilka USD na milion obrotu), opłaty za clearing i raporty. Minimalne wymagania kapitałowe: od 10–50 mln USD u mniejszych PB do 100+ mln u Goldman Sachs czy JPMorgan. Po Archegos wymagania wzrosły.
Co to jest prime-of-prime (PoP)?
Firma, która ma konto u Tier-1 prime brokera i rozszerza dostęp do płynności na mniejszych uczestników — brokerów detalicznych, małe fundusze, prop tradingi. PoP agreguje ceny od banków i PTF i udostępnia je przez FIX API lub bridge do MT4/MT5. To pomost między interbankiem a rynkiem detalicznym.
Jak rozpoznać prawdziwego PoP od „quasi-PoP"?
Zapytaj o: nazwę Tier-1 prime brokera, regulatora i numer licencji, model egzekucji i STP ratio. Prawdziwy PoP poda PB bez wahania, będzie regulowany (FCA/ASIC/FINMA) i kieruje zlecenia na rynek. „Quasi-PoP" unika tych pytań i oferuje „profit-sharing" z brokerami. Sam model B-book nie jest zły — problem w braku przejrzystości i nazywaniu go „STP/PoP".
Co to było Archegos i dlaczego ma to znaczenie dla prime brokerage?
Archegos Capital Management — family office Billa Hwanga — zbankrutował w marcu 2021, powodując ponad 10 mld USD strat u prime brokerów (Credit Suisse: 5,5 mld, Nomura: 2,9 mld). Archegos budował skoncentrowane, lewarowane pozycje u wielu PB jednocześnie, a żaden z nich nie znał pełnej ekspozycji. To wymusiło zaostrzenie wymagań marżowych w całej branży.
Dlaczego hedge fundy mają kilku prime brokerów?
Po upadku Lehmana w 2008 r. (fundusze z jednym PB straciły dostęp do rynku z dnia na dzień) standard branżowy to minimum dwóch PB. Duże multi-strategy fundy mają po 5–10. Dywersyfikacja PB to ochrona przed ryzykiem kontrahenta — jeśli jeden PB ma problem, przenosisz pozycje do drugiego.
Czy trader detaliczny może uzyskać dostęp do prime brokera?
Bezpośrednio — nie. Tier-1 PB wymaga minimum 10–100 mln USD kapitału. Pośrednio — tak, przez PoP. Twój broker detaliczny jest (lub powinien być) podłączony do PoP lub bezpośrednio do LP z relacją PB. Ceny, które widzisz na platformie, pochodzą z tego łańcucha — choć po drodze dodawane są warstwy marży.
Co FX Global Code mówi o prime brokerage?
Principle 41 FX Global Code wymaga, żeby uczestnicy FXPB (PB, klient, executing dealer) monitorowali uprawnienia handlowe i limity kredytowe w czasie rzeczywistym. GFMA opublikowała dodatkowe „FXPB Encouraged Practices" podpisane przez 23 banki. Po Archegos regulatorzy (PRA, Fed) zaczęli aktywniej nadzorować sektor.
Ile warstw marży jest między interbankiem a moją platformą?
Zwykle 3–4: dealer interbankowy (spread 0,1–0,2 pipsa na EUR/USD) → prime broker (mark-up) → PoP (mark-up) → broker detaliczny (mark-up). Ty widzisz wynik końcowy: 0,8–1,5 pipsa spreadu lub 0,0 + prowizja. Każda warstwa bierze ułamek pipsa i bierze na siebie kawałek ryzyka.
Źródła i literatura
Źródła instytucjonalne i regulacyjne
- Fed. Reserve Bank of New York (2005), „FX Prime Brokerage", FXC Annual Report — definicja PB.
- Fed. Reserve Bank of New York (2009), „Foreign Exchange Prime Brokerage — Reverse Give-Up Relationships", FX Committee Annual Report.
- GFMA Global FX Division (2022), „FXPB Encouraged Practices" — 23 banki sygnatariusze, monitoring limitów give-up.
- Global Foreign Exchange Committee (2024), „FX Global Code" — Principle 41 (prime brokerage), Principle 26 (risk management).
- Paul, Weiss, Rifkind, Wharton & Garrison LLP (2021), „Report on Archegos Capital Management" — ok. 165 stron, opublikowany 29.07.2021 przez Credit Suisse.
- SEC (2021), Credit Suisse Special Committee Report — eksponat 99.2, straty 5,5 mld USD.
- Bank of England / PRA (2023), „PRA imposes record fine of £87m on Credit Suisse" — kara za Archegos.
- PRA (2021), „Dear CEO letter: Supervisory review of global equity finance businesses", grudzień 2021.
- Lexology (2017), „Foreign Exchange Prime Brokerage and the FX Global Code" — definicja FXPB, give-up, credit intermediation.
Raporty branżowe i rankingi
- IFR (2024), „Prime brokerage: the multi-billion dollar cash cow redefining banks' trading divisions" — Goldman, Morgan Stanley, JPMorgan: ~60% udziału cross-asset PB, ~1 bln USD sald każdy.
- Euromoney (2024), „The world's best FX prime brokerage: NatWest Markets" — 6 modeli FXPB, opubl. 27.09.2024.
- FX Markets (2025), „e-FX awards 2025 — the winners" — NatWest FXPB award, Citadel LP spot, JPMorgan LP options.
- With Intelligence (2025), „The Billion Dollar Club service providers H1 2025" — Goldman 61% penetracja BDC.
- Radient Analytics (2025), „Prime Broker Leaderboard Q1 2025" — Morgan Stanley 226, JPMorgan 210 nowych mandatów.
- Finance Magnates (2025), „Prime Brokerage Booms, FX Fix Woes, and the Tech Black Box" — BNP Paribas, UBS, Barclays inwestycje.
- The TRADE (2021), „The collapse of Archegos Capital Management" — bilans strat: CS 5,5 mld, Nomura 2,9 mld, MS ~1 mld, UBS 774 mln.
- The TRADE (2021), „Credit Suisse to exit prime brokerage following Archegos losses".
- Securities Finance Times (2021), „Archegos: learning lessons from the past" — marginy 6–7,5%, brak dynamicznego marginingu.
- BDO (2025), „Credit Suisse and the Archegos collapse — lessons in Risk Management".
- Fortune / CNN Business (2021), raporty o Archegos — cytaty CEO CS, timeline.
- Finance Magnates (2025), „Top Liquidity Providers for Brokers in 2025" — IS Prime, LMAX, Advanced Markets, B2Broker, Finalto.
- Advanced Markets (2025), „Is it really Prime of Prime? Keys to Understanding" — Tier 1 vs PoP vs quasi-PoP.
Materiały pomocnicze
- Deutsche Bank (b.d.), „OTC Clearing: the rapid growth of FX prime brokerage" — clearing, consolidation, give-up.
- The Jolly Contrarian (b.d.), „FX prime brokerage" — inverted agency, give-up mechanism.
- B2Broker (2025), „What is Prime of Prime (PoP), and How Does it Work?" — model agregacji, FIX API.
- LiquidityFinder (2024), „Navigating the World of FX Trading: Prime Brokers vs. Prime of Prime".
- Wikipedia (en), „Prime brokerage" — tło historyczne: Furman Selz (lata 70.), Lehman 2008.
- Earnforex.com (b.d.), „What Is Prime of Prime in Forex?" — model A-book/B-book, FIX API.
Jarosław Wasiński
