Uczestnicy rynku Forex — kto handluje walutami i jak to wpływa na cenę, którą widzisz na ekranie

Kiedy klikasz „kup" na EUR/USD w swojej platformie, po drugiej stronie nie siedzi inny trader z lustrzanym zleceniem. Twoje zlecenie przechodzi przez łańcuch pośredników — broker, dostawca płynności, rynek międzybankowy — zanim ktoś przyjmie ryzyko. Czasem jest to dealer w dużym banku, czasem algorytm u non-bank market makera, a czasem broker sam internalizuje zlecenie wewnętrznie. Nad tym wszystkim czuwają banki centralne, które jedną decyzją o stopach potrafią wywołać ruch rzędu setek pipsów. Ten dział — sześć artykułów — opisuje każdą warstwę tego ekosystemu: od instytucji, które tworzą rynek, po ludzi, którzy handlują z telefonu w drodze do pracy.

1. Rynek, który nie jest płaski

W poprzednich działach kursu opisaliśmy, czym jest rynek walutowy, jak działa i jakim językiem się posługuje. Wiesz już, że forex to rynek OTC o obrotach 9,6 biliona dolarów dziennie (BIS, kwiecień 2025 — przy czym ten konkretny miesiąc był okresem podwyższonej zmienności po ogłoszeniach dot. ceł/handlu na początku miesiąca, więc to raczej podbity odczyt niż ‘norma’.). Wiesz, czym jest para walutowa, pips, lot i dźwignia.

Ale jest pytanie, na które dotychczasowe artykuły odpowiadały tylko częściowo: kto jest po drugiej stronie Twojego zlecenia?

Odpowiedź nie jest prosta, bo rynek walutowy nie jest płaski. Nie jest jedną wielką areną, na której wszyscy uczestnicy stają naprzeciw siebie na równych zasadach. Ma warstwy. Ma hierarchię. I ta hierarchia ma bezpośredni wpływ na cenę, którą widzisz na ekranie, na spread, który płacisz, i na to, co się dzieje z Twoim zleceniem po kliknięciu „kup".

Na szczycie tej hierarchii siedzą banki centralne — instytucje, które nie handlują dla zysku, ale ustalają stopy procentowe i zarządzają rezerwami, co wpływa na fundamentalną wycenę walut. Poniżej jest rynek międzybankowy: kilkadziesiąt dużych banków, które kwotują ceny i handlują między sobą. Jeszcze niżej — prime brokerzy, którzy pożyczają swój bilans i relacje kredytowe mniejszym graczom. Potem instytucje (fundusze emerytalne, korporacje, ubezpieczyciele), hedge fundy i firmy HFT. A na samym dole — retail: traderzy detaliczni, którzy stanowią ok. 2,5% obrotów.

Każda warstwa ma inne motywacje, inne horyzonty czasowe, inne narzędzia i — co kluczowe — inny poziom dostępu do rynku. Bank centralny może interweniować za miliardy dolarów. Hedge fund ma prime brokerage i bezpośredni dostęp do platformy międzybankowej. Trader detaliczny widzi cenę, którą mu pokazuje broker — cenę, która przeszła przez kilka warstw pośrednictwa, zanim dotarła na jego ekran.

2. Dlaczego hierarchia ma znaczenie dla tradera

Kiedy zaczynałem interesować się rynkiem walutowym, myślałem, że cena na platformie to po prostu „cena rynkowa". Że jest jedna, obiektywna, taka sama dla wszystkich. Nie jest. Cena, którą widzisz, zależy od tego, kto kwotuje, jakiego masz brokera, jaki model egzekucji stosuje i skąd czerpie płynność.

I to nie jest teoria. To ma praktyczne konsekwencje, które widać na rachunku:

• Spread rozszerza się o 3:00 w nocy — nie dlatego, że „rynek jest zamknięty". Rynek jest otwarty 24/5. Ale dostawcy płynności w Londynie śpią, azjatycka sesja ma mniejszą głębokość book, i broker dostaje gorsze ceny od swoich LP. Efekt ląduje u Ciebie.
• Slippage na NFP — to nie „oszustwo brokera". W momencie publikacji danych LP wycofują kwotowania na ułamek sekundy, bo nie chcą kwotować w ciemno. Twoje zlecenie market leci w próżnię i zostaje zrealizowane po pierwszej dostępnej cenie. Rozumienie tego mechanizmu zmienia sposób, w jaki podchodzisz do handlu przed newsami.
• Twój broker jest A-book czy B-book? — od odpowiedzi na to pytanie zależy, czy ktoś zarabia na Twoich stratach, czy na Twoich obrotach. To fundamentalna różnica, a większość traderów detalicznych nigdy tego pytania nie zadaje.

Ten dział nie uczy strategii handlowych. Uczy czegoś, co powinno przyjść przed strategią: zrozumienia rynku, w którym grasz. Kto jest po drugiej stronie. Dlaczego cena jest taka, jaka jest. I co z tego wynika.

3. Polska perspektywa

Złoty (PLN) to waluta „egzotyczna" w klasyfikacji rynkowej — nie dlatego, że jest słaba, ale dlatego, że ma mniejszą płynność niż majors. Spready na EUR/PLN i USD/PLN są szersze niż na EUR/USD, a zmienność potrafi być wyższa. Polski rynek walutowy ma swoje specyfiki, które przewijają się przez artykuły tego działu:

NBP jako bank centralny — jego decyzje o stopach procentowych (RPP) wpływają na kurs złotego. Fixing NBP (tabela A, publikowana między 11:45 a 12:15) to punkt odniesienia dla wyceny portfeli, rozliczeń podatkowych i rat kredytów. O fixingu piszemy w artykule 3.1.

Polscy brokerzy pod nadzorem KNF — na polskim rynku działa kilku brokerów CFD regulowanych przez Komisję Nadzoru Finansowego. KNF wymaga od nich kwartalnej publikacji % stratnych kont — typowo 72–78%, co jest zbieżne ze średnią europejską. Dane polskich brokerów to jedno z lokalnych odniesień w artykule 3.6 o rynku detalicznym.

Polskie korporacje na rynku forward — eksporter sprzedający meble do Niemiec zabezpiecza przyszłe przychody w euro forward contractem. Importer kupujący podzespoły z Chin hedguje USD. O hedgingu korporacyjnym piszemy w artykule 3.4.

4. Mapa działu — sześć artykułów, sześć warstw rynku

Kolejność nie jest przypadkowa. Zaczynamy od góry — od instytucji, które tworzą ramy rynku — i schodzimy do uczestników, którzy w tych ramach operują. Jak w budynku: najpierw fundamenty, potem kolejne piętra.

3.1. Banki centralne

W środę o 14:30 prezes Fed zmienia jedno słowo w komunikacie. EUR/USD skacze 80 pipsów w 4 sekundy. Tysiące stop-lossów wylewa. Algorytmy przebudowują portfele. A Ty — jeśli miałeś otwartą pozycję — patrzysz na ekran z mieszanką zaskoczenia i złości.

Z tego tekstu dowiesz się, dlaczego tak się dzieje. Jak działają narzędzia banku centralnego: stopy procentowe, interwencje walutowe, forward guidance, rezerwy walutowe. Czym jest fixing i dlaczego od niego zależy Twoja rata kredytowa. I trzy case studies, które zmieniły rynek: Soros kontra Bank Anglii (1992), SNB i podłoga na EUR/CHF (2011–2015), BOJ i jego próby osłabienia jena.

3.2. Banki i rynek międzybankowy

Kilkadziesiąt banków — Deutsche Bank, UBS, JPMorgan, Citi, Barclays — kwotuje ceny i handluje między sobą w kwotach, przy których Twój lot na EUR/USD to zaokrągleniowy błąd. To rdzeń rynku walutowego. Warstwa, od której zależy każda cena na ekranie tradera detalicznego — choć trader detaliczny nigdy jej nie zobaczy.

W tej części rozkładamy na czynniki pierwsze: jak działa dealing room, czym jest internalizacja flow (ang. flow = strumień zleceń klientów), jak banki odkrywają cenę, jakie platformy obsługują handel (EBS, Reuters Matching), rola CLS w eliminowaniu ryzyka rozliczeniowego, i kontrowersje wokół fixingu FX (afera WM/Reuters — nie mylić z LIBOR, to osobna historia).

3.3. Prime brokerzy i prime-of-prime

Dlaczego Twój broker detaliczny może kwotować EUR/USD ze spreadem 0,2 pipsa? Bo ktoś powyżej dał mu dostęp do płynności, której sam nigdy by nie miał. Tym „kimś" jest prime broker — Goldman Sachs, Morgan Stanley, JPMorgan — który pożycza swój bilans i relacje kredytowe w zamian za opłatę i kontrolę ryzyka.

Dla mniejszych firm, które nie kwalifikują się na pełny PB, istnieje warstwa pośrednia: prime-of-prime (Saxo, CFH, IS Prime). Tutaj przyglądamy się tej niewidocznej infrastrukturze. Bez niej fundusz hedgingowy nie miałby dostępu do rynku międzybankowego, a broker detaliczny nie miałby czego kwotować.

3.4. Inwestorzy instytucjonalni i korporacje

Większość wolumenu na rynku FX nie pochodzi od spekulantów. To może być zaskoczenie, ale zdecydowana większość transakcji walutowych wynika z czegoś prozaicznego: ktoś musi zapłacić dostawcy w innej walucie albo zabezpieczyć wartość portfela przed zmianą kursu.

Fundusze emerytalne, sovereign wealth funds, ubezpieczyciele i asset managerowie hedgują ekspozycję walutową portfeli obligacyjnych i akcyjnych. Korporacje — Volkswagen, Apple, Nestlé, ale też polska firma eksportująca meble do Niemiec — zabezpieczają przyszłe przepływy forward contractami. To „cicha" strona rynku, odpowiedzialna za ogromny wolumen, szczególnie w segmencie swapów i forwardów, który sam stanowi ponad 60% globalnych obrotów FX.

3.5. Hedge fundy, HFT i eFX market makerzy

W 2019 roku coś się zmieniło w rankingu Euromoney: XTX Markets — firma, która nie jest bankiem — po raz pierwszy wyprzedziła wszystkich bankowych dealerów w kategorii spot FX. Od tego momentu granica między „bankiem dilerskim" a „firmą technologiczną handlującą walutami" przestała być oczywista.

W tej części przyglądamy się trzem typom graczy. Macro hedge fundy (Bridgewater, Brevan Howard) — wielomiliardowe zakłady kierunkowe na waluty. CTA (commodity trading advisors) — handel algorytmiczny oparty na modelach statystycznych. HFT i non-bank market makerzy (Citadel Securities, Jump Trading, Virtu, XTX) — firmy, które budują centra danych i trenują modele na GPU, żeby wyceniać ryzyko i kwotować ceny szybciej niż banki. Kontrowersje: last look (prawo LP do odrzucenia zlecenia po zobaczeniu ceny) i pojęcie toksycznego flow.

3.6. Rynek detaliczny

Ile osób na świecie handluje walutami z własnego telefonu? Szacunki branżowe mówią o 9–10 mln aktywnych traderów (CompareForexBrokers, Finance Magnates — definicje „aktywny" różnią się między brokerami, więc traktuj to jako rząd wielkości). Twardy fakt: 74–89% kont CFD w Europie traci pieniądze (dane ESMA, obowiązek ujawniania od 2018 r.). W USA CFTC raportuje ok. 70–75% stratnych kont w detalicznym FX off-exchange.

Ten tekst nie jest poradnikiem „jak zarabiać". Rozkłada na części biznes, w którym uczestniczysz, kiedy otwierasz konto u brokera: modele egzekucji (A-book, B-book, hybrid), regulacje ESMA/FCA/ASIC, realne koszty handlu, copy trading, prop firmy i polski rynek (XTB, KNF). Bo jeśli nie rozumiesz, jak działa biznes Twojego brokera — to Twój broker rozumie, jak działasz Ty.

5. Jak czytać ten dział

Artykuły są ułożone od góry do dołu hierarchii rynkowej. Możesz czytać po kolei — zalecane, bo każdy buduje na kontekście z poprzedniego. Albo wskoczyć prosto w temat, który Cię interesuje.

Jeden skrót: jeśli handlujesz detalicznie i chcesz najpierw zrozumieć, jak działa Twój broker — zacznij od 3.6 (Rynek detaliczny), a potem cofnij się do 3.2 (Rynek międzybankowy) i 3.1 (Banki centralne), żeby zobaczyć, skąd bierze się cena, którą widzisz na ekranie.

6. Co dalej

Po tym dziale będziesz wiedzieć, kto jest po drugiej stronie Twojego zlecenia, jak działa łańcuch pośrednictwa i dlaczego cena na Twoim ekranie jest taka, jaka jest. Następne działy kursu zajmą się tym, co dalej: analizą rynku, strategiami, zarządzaniem ryzykiem. Ale bez zrozumienia struktury rynku — kto w nim gra, jakimi kartami i dlaczego — każda strategia jest budowaniem na piasku.

Zaczynamy od góry. Zaczynamy od banków centralnych.

Artykuł wprowadzający · dział „Uczestnicy rynku Forex" · Luty 2026

Źródła i artykuły w dziale

Źródła

1. BIS (2025), „OTC foreign exchange turnover in April 2025" — Triennial Survey, 9,6 bln USD/dzień.
2. Euromoney FX Survey (2019, 2022, 2024) — ranking dealerów FX, udziały rynkowe.
3. ESMA (2018), restrykcje CFD — obowiązek ujawniania % stratnych kont.
4. CFTC/NFA — kwartalny reporting retail forex obligation.
5. CLS Group — Annual Report, mechanizm payment-versus-payment.

Jarosław Wasiński

Redaktor naczelny MyBank.pl • Analityk rynków makroekonomicznych i walutowych

mgr Jarosław Wasiński – niezależny analityk i praktyk z ponad 20-letnim doświadczeniem w sektorze finansowym. Aktywnie zaangażowany w rynek Forex od 2007 roku, ze szczególnym naciskiem na analizę fundamentalną, strukturę rynków OTC oraz rygorystyczne zarządzanie ryzykiem kapitału (Risk Management).

• Twórca i redaktor naczelny portalu MyBank.pl, dostarczającego rzetelną wiedzę o finansach od 2004 roku.
• Autor setek wnikliwych komentarzy rynkowych, analiz strukturalnych i materiałów edukacyjnych dla inwestorów.
• Zwolennik transparentności rynków finansowych, promujący edukację opartą na twardych danych i raportach instytucjonalnych.

Treści mają charakter edukacyjny i informacyjny – nie stanowią porady inwestycyjnej ani rekomendacji. Pamiętaj! Inwestowanie na rynkach lewarowanych (Forex/CFD) wiąże się z wysokim ryzykiem szybkiej utraty kapitału.