Spread, prowizje i swapy na Forex: ile naprawdę kosztuje każdy trade
Otwierasz pozycję na EUR/USD — i natychmiast widzisz minus kilka złotych. Kurs się nie ruszył, a już jesteś pod kreską. Potem zamykasz trade po tygodniu z fajnym zyskiem, ale na saldzie brakuje kilkunastu złotych. I co noc z rachunku znika niewielka kwota, czasem przybywa — zależy od pary. Większość początkujących ignoruje te liczby, bo z osobna wyglądają na grosze. Ale dane ESMA pokazują, że koszty transakcyjne (spread, prowizje, swapy) zjadają znaczący kawałek zysku brutto przeciętnego konta detalicznego — nawet u traderów, którzy na czysto wychodzą na plus. Poniżej tłumaczę, skąd biorą się te trzy koszty, jak je policzyć i — przede wszystkim — jak je ograniczyć.
⚠️ Wszystkie przykłady przyjmują uproszczony kurs EUR/USD = 1,0850 i USD/PLN = 4,00 zł (kursy poglądowe dla czytelności obliczeń). Sprawdź aktualne kursy walut lub kursy walut na żywo z rynku Forex.
- Spread to ukryty koszt otwarcia pozycji. Płacisz go natychmiast — wchodząc na rynek „od strony ask", a wychodząc „od strony bid". Na EUR/USD u regulowanego brokera wynosi średnio 0,5–1,5 pipsa w godzinach szczytu (dane Myfxbook), ale przed danymi NFP potrafi skoczyć do 5–10 pipsów i wyżej. Na mikro-locie (0,01) 1 pips = 0,10 USD ≈ 0,40 PLN. Na standardowym locie (1,00) = 10 USD ≈ 40 PLN.
- Prowizja (komis) pojawia się na kontach ECN/Raw Spread. Broker pobiera stałą kwotę od lota — typowo 5–10 USD za lot round turn (otwarcie + zamknięcie). W zamian spread jest zbliżony do zera. Na bardzo małych kontach z mikro-lotami konto STP ze spreadem bywa tańsze — ale zwykle ECN wygrywa.
- Swap (rollover) to koszt lub zysk za trzymanie pozycji przez noc. Wynika z różnicy stóp procentowych między walutami pary. Liczy się od pełnej wartości nominalnej — nie od marginu. Na 1 locie EUR/USD swap może wynosić kilka USD na dobę. Środa: broker nalicza potrójny swap (za weekend).
- Łączny koszt transakcji = spread + prowizja + swap × liczba nocy. Na pozycji trzymanej przez tydzień swap może przewyższyć spread. Na daytraderze swap nie istnieje. Na skalperze dominuje spread i prowizja per trade.
- Konta islamskie (swap-free) nie pobierają swapów — ale często mają wyższe spready lub administracyjną opłatę za nocne trzymanie pozycji. Nie są bezkosztowe, tylko inaczej skonstruowane.
1. Ile naprawdę kosztuje jeden trade? — szybkie porównanie
Zanim wejdziemy w szczegóły, zobaczmy twarde liczby. Poniższa tabela pokazuje łączny koszt otwarcia i zamknięcia pozycji 0,10 lota EUR/USD przy różnych typach kont i stylach handlu. Spread 1 pip = 1 USD na mini-locie.
| Scenariusz | Spread | Prowizja | Swap (za noc) | Łączny koszt dla 0,10 lota |
|---|---|---|---|---|
| Daytrading — konto STP EUR/USD, spread 1,2 pipsa, zamknięcie tego samego dnia | 1,20 USD | 0 | 0 | 1,20 USD |
| Daytrading — konto ECN EUR/USD, spread 0,1 pipsa, prowizja 7 USD/lot R.T. | 0,10 USD | 0,70 USD | 0 | 0,80 USD |
| Swing — 5 nocy, konto STP EUR/USD, spread 1,2 pipsa + swap −0,50 USD/noc | 1,20 USD | 0 | 2,50 USD | 3,70 USD |
| Swing — 5 nocy, konto ECN EUR/USD, spread 0,1 pipsa + prowizja + swap | 0,10 USD | 0,70 USD | 2,50 USD | 3,30 USD |
| Pozycja przez miesiąc (30 dniówek swapu) EUR/USD, konto ECN + swap | 0,10 USD | 0,70 USD | 15,00 USD | 15,80 USD |
Założenia: 0,10 lota EUR/USD, kurs 1,0850. Swap long ≈ −5,00 USD/lot/noc, czyli −0,50 USD/noc przy 0,10 lota (wartości poglądowe — sprawdź tabelę swapu u swojego brokera, bo zmieniają się wraz ze stopami procentowymi). Prowizja ECN: 7 USD za lot round turn (otwarcie + zamknięcie), czyli 0,70 USD przy 0,10 lota. Spread ECN 0,1 pipsa dotyczy godzin szczytu (sesja londyńska/nowojorska) — w nocy lub przy danych makro bywa wyższy.
Zwróć uwagę na dwie rzeczy. Po pierwsze: daytrading na ECN kosztuje mniej niż na STP — nawet po doliczeniu prowizji. Po drugie: przy pozycji trzymanej miesiąc swap zjada ponad 90% łącznego kosztu — spread i prowizja to przy tym drobiazg. Wychodzi na to, że Twój styl handlu decyduje o tym, na który koszt powinieneś patrzeć najuważniej. Skalper pilnuje spreadu i prowizji. Swing trader liczy swapy.
2. Spread — koszt ukryty w każdym kliknięciu
2.1. Jak działa spread krok po kroku
Każda para walutowa ma zawsze dwie ceny — omawialiśmy to przy notowaniach bid/ask. Bid (niższa) to cena, po której broker odkupi od Ciebie walutę bazową. Ask (wyższa) — po której Ci ją sprzeda. Różnica między nimi to spread i to jest Twój pierwszy koszt.
Mechanizm w praktyce: widzisz EUR/USD 1,0849 / 1,0851. Klikasz „Buy" — kupujesz po ask, czyli po 1,0851. Rynek musi przesunąć się o 2 pipsy w górę, żeby Twoja pozycja wyszła na zero. Dopiero przy EUR/USD 1,0853 jesteś w breakeven — możesz zamknąć po bid 1,0851 i nie stracić. Spread to ta wymagana premia wejściowa. Płacisz ją zanim rynek zdąży choćby drgnąć.
Koszt = spread (w pipsach) × wartość pipsa (dla Twojego wolumenu)
Przykład: EUR/USD, spread 1,5 pipsa, 0,10 lota
• Wartość 1 pipsa przy 0,10 lota = 1,00 USD (= 4,00 PLN przy USD/PLN = 4,00)
• Koszt spreadu = 1,5 × 1,00 = 1,50 USD (6,00 PLN)
Ten sam spread przy 1,00 locie: 1,5 × 10,00 = 15,00 USD (60,00 PLN)
Przy 0,01 lota: 1,5 × 0,10 = 0,15 USD (0,60 PLN)
Jeszcze jedno: niezależnie od tego, czy otwierasz long czy short, płacisz spread raz na całą transakcję. Przy long kupujesz po ask (drożej), zamykasz po bid — spread „siedzi" w cenie otwarcia. Przy short — odwrotnie: sprzedajesz po bid, odkupujesz po ask. Efekt ten sam: jeden spread na round trip.
2.2. Spread zmienny vs stały — co wybrać
Większość brokerów detalicznych oferuje spread zmienny (floating). Oznacza to, że spread EUR/USD może wynosić 0,5 pipsa o 14:00, gdy nakładają się sesje londyńska i nowojorska, a 3,0 pipsy o 3:00 w nocy, gdy handel jest cienki. Spread reaguje na płynność rynku — im więcej animatorów i uczestników, tym ciaśniejszy spread.
Spread stały (fixed) to obietnica brokera, że spread nie zmieni się niezależnie od warunków rynkowych. Brzmi lepiej? Zazwyczaj nie jest. Broker, który gwarantuje stały spread, wbudowuje w niego „ubezpieczenie" — spread stały jest z reguły wyższy niż średni spread zmienny. W spokojnych warunkach rynkowych zapłacisz więcej. Tylko w momentach ekstremalnej zmienności (tuż przed dużymi danymi, flash crash) spread stały może być korzystniejszy — ale dobry broker z ECN i tak zamrozić może spread lub rozszerzyć go w takich momentach.
| Spread zmienny | Spread stały | |
|---|---|---|
| Typowe warunki | Niższy (0,5–1,5 pipsa EUR/USD) | Wyższy (2–3 pipsy EUR/USD) |
| Przy danych makro | Może skoczyć do 5–15 pipsów | Stały — ochrona w momentach zmienności |
| Dla kogo | Daytraderzy, skalperzy, traderzy długoterminowi | Nerwowi traderzy, handlujący wokół danych |
| Gdzie spotykasz | Większość brokerów ECN/STP | Market makery (dealing desk) |
Praktyczna rekomendacja: jeśli nie handlujesz specjalnie pod dane makroekonomiczne, spread zmienny u regulowanego brokera ECN wyjdzie taniej w dłuższej perspektywie.
2.3. Kiedy spread się poszerza — i co z tym zrobić
Spread jest wąski, gdy na rynku jest dużo płynności — kiedy animatorzy rynku chętnie kwotują ceny. Kilka sytuacji, kiedy spread rośnie:
- Wczesny ranek i późny wieczór (czas europejski). Między 00:00 a 07:00 CET sesja azjatycka jest aktywna, ale płynność na parach EUR i GBP jest mniejsza — spread EUR/USD bywa 2–4× szerszy niż w szczycie londyńskim. Wyjątek: pary z jenem (USD/JPY, EUR/JPY) mają wąski spread właśnie w tych godzinach, bo wtedy Tokio handluje. Jeśli grasz na jenie — noc europejska to Twój prime time.
- Tuż przed i tuż po danych makro. NFP, CPI, decyzje Fed, EBC, SNB — kilka minut przed ich publikacją animatorzy wycofują kwotowania lub drastycznie poszerzają spread. Nie dlatego, że są złośliwi, ale dlatego, że nie wiedzą, w którą stronę skoczy rynek. W tych minutach spread EUR/USD może wynosić 5–20 pipsów. Zlecenia market złożone w tym oknie mogą zostać wykonane w miejscu, którego się nie spodziewałeś.
- Piątkowe popołudnie i świąteczne sesje. Płynność spada, animatorzy redukują ekspozycję, spread rośnie.
- Egzotyczne pary walutowe. Spread na USD/TRY, USD/ZAR czy USD/MXN jest wielokrotnie szerszy niż na EUR/USD — bo rynek jest cieńszy, a ryzyko skokowych ruchów wyższe.
Co z tym zrobić? Jeśli handlujesz metodami, gdzie koszt wejścia ma duże znaczenie (scalping, daytrading z małym TP), unikaj otwierania pozycji w momentach niskiej płynności i bezpośrednio przed ważnymi danymi. Sprawdzaj kalendarz ekonomiczny przed każdą sesją.
2.4. Ile to kosztuje w złotówkach — tabela
Jeśli masz konto w PLN, musisz przeliczyć spread na złotówki — bo wartość pipsa na EUR/USD jest w dolarach. Przy 0,01 lota: pip = 0,10 USD × 4,00 = 0,40 PLN. Poniżej tabela dla typowych wolumenów:
| Wolumen | Spread 0,5 pipsa | Spread 1,0 pips | Spread 1,5 pipsa | Spread 3,0 pipsy |
|---|---|---|---|---|
| 0,01 lota (mikro) | 0,20 PLN | 0,40 PLN | 0,60 PLN | 1,20 PLN |
| 0,05 lota | 1,00 PLN | 2,00 PLN | 3,00 PLN | 6,00 PLN |
| 0,10 lota (mini) | 2,00 PLN | 4,00 PLN | 6,00 PLN | 12,00 PLN |
| 0,50 lota | 10,00 PLN | 20,00 PLN | 30,00 PLN | 60,00 PLN |
| 1,00 lot | 20,00 PLN | 40,00 PLN | 60,00 PLN | 120,00 PLN |
Założenia: EUR/USD, kurs USD/PLN = 4,00 zł. Koszt spreadu dla pozycji round-trip (otwarcie + zamknięcie).
To wydaje się nieduże — przy 0,10 lota i spreadzie 1,5 pipsa płacisz 6 PLN za trade. Ale jeśli skalpujesz i robisz 20 transakcji dziennie, to 120 PLN kosztów spreadu każdego dnia. Przez 20 dni tradingowych w miesiącu — 2 400 PLN. Spread musi być kompensowany zyskami, zanim zaczniesz na zero. Dlatego scalperzy tak mocno zwracają uwagę na konto ECN z minimalnym spreadem.
3. Prowizja (komis) — stała opłata za lot na kontach ECN
3.1. Jak liczyć prowizję
Na kontach typu ECN (spotykasz też nazwy Raw Spread, Pro, Direct — zależy od brokera) model zarobku jest inny. Broker przekazuje Ci spread zbliżony do tego, co widzi na rynku międzybankowym (często 0,0–0,2 pipsa na EUR/USD w szczycie) i zamiast tego pobiera stałą prowizję za wolumen. Prowizja jest jawna — widzisz ją jako osobną pozycję w historii transakcji.
Prowizja całkowita = stawka (USD/lot, round turn) × wolumen (loty)
Typowe stawki ECN: 3,5–7 USD za lot round turn (otwarcie + zamknięcie łącznie)
Przykłady przy stawce 7 USD/lot R.T.:
• 0,01 lota → 0,07 USD (28 groszy)
• 0,10 lota → 0,70 USD (2,80 PLN)
• 0,50 lota → 3,50 USD (14,00 PLN)
• 1,00 lot → 7,00 USD (28,00 PLN)
Uwaga na sposób podawania stawki przez brokerów — część podaje ją „za stronę" (per side), część „round turn". Jeśli widzisz „3,5 USD per lot", upewnij się, czy to za jedno zlecenie, czy za parę (otwarcie + zamknięcie). Różnica 2× w kosztach. Najprościej: spytaj dział obsługi lub otwórz jedno testowe zlecenie na demo i sprawdź, ile potrąciło przy otwarciu i przy zamknięciu.
Brokerzy podają prowizję często w USD lub EUR — niezależnie od waluty rachunku. Jeśli masz konto w PLN i stawka to 7 USD/lot, broker przeliczy na złotówki po kursie rynkowym w momencie naliczenia. Przy USD/PLN = 4,00 to 28 PLN/lot.
3.2. ECN vs STP — kiedy konto z prowizją się opłaca
To jedno z najczęstszych pytań nowych traderów. Odpowiedź zależy od wolumenu i stylu handlu. Kluczowe pytanie: co jest tańsze — zapłacić spread czy prowizję?
Przyjmijmy konto STP ze spreadem 1,2 pipsa i konto ECN ze spreadem 0,1 pipsa + prowizją 7 USD/lot. Na EUR/USD (1 pip = 10 USD na standardowym locie):
| Wolumen | STP (spread 1,2 p.) Koszt | ECN (spread 0,1 p. + 7 USD/lot R.T.) Koszt | Tańsze |
|---|---|---|---|
| 0,01 lota | 0,12 USD | 0,01 + 0,07 = 0,08 USD | ECN (33% taniej) |
| 0,05 lota | 0,60 USD | 0,05 + 0,35 = 0,40 USD | ECN (33% taniej) |
| 0,10 lota | 1,20 USD | 0,10 + 0,70 = 0,80 USD | ECN (33% taniej) |
| 0,50 lota | 6,00 USD | 0,50 + 3,50 = 4,00 USD | ECN (33% taniej) |
| 1,00 lot | 12,00 USD | 1,00 + 7,00 = 8,00 USD | ECN (33% taniej) |
Przy tych założeniach ECN wychodzi o jedną trzecią taniej. Ale — i to ważne — spread ECN 0,1 pipsa to warunki szczytu handlowego (sesja londyńsko-nowojorska, brak danych). W nocy ten sam spread może wynosić 0,3–0,8 pipsa, a tuż przed NFP lub decyzją Fed: 1–3 pipsy. Wtedy oszczędność ECN nad STP spada, choć zwykle nadal istnieje, bo spread STP też się wtedy poszerza (często bardziej). Podsumowując: tabela wyżej to migawka ze spokojnego rynku — realne koszty zmieniają się z godziny na godzinę.
Jest jeden scenariusz, gdzie STP bywa lepsze: bardzo małe konta z mikro-lotami. Jeśli handlujesz wyłącznie 0,01 lota i broker ECN pobiera minimalną prowizję np. 0,10 USD (nie skaluje proporcjonalnie), to prowizja może przekroczyć całkowity koszt spreadu STP. Sprawdź specyfikację brokera — czy prowizja jest proporcjonalna do wolumenu, czy ma minimalną kwotę per transakcję.
4. Swap (rollover) — nocny koszt pozycji
4.1. Skąd pochodzi swap — różnica stóp procentowych
Na Forexie handlujesz parami walut — a za każdą walutą stoi bank centralny z własną stopą procentową. Kiedy kupujesz EUR/USD (long), ekonomicznie „kupujesz euro" i „pożyczasz dolary". Dolary kosztują (stopa Fed), euro przynoszą odsetki (stopa EBC). Różnica między tymi stopami to właśnie swap.
Jeśli stopa dolara jest wyższa niż stopa euro — a tak było przez większość lat 2023–2024, gdy Fed trzymał stopy powyżej 5%, a EBC niżej — to Twoja pozycja long EUR/USD kosztuje Cię co noc. Pożyczasz droższą walutę, trzymasz tańszą. Na short EUR/USD (long dolar, short euro) sytuacja się odwraca — swap może Ci dopłacać.
Technicznie: broker nalicza swap raz dziennie, o stałej godzinie — zwykle o 00:00 czasu serwera (często UTC+2 lub UTC+3, zależy od brokera i platformy). Tę operację nazywa się rollover, bo pozycja jest „odnawiana" na kolejny dzień rozliczeniowy.
4.2. Jak obliczyć swap
Nie musisz sam liczyć swapu ze stóp procentowych — broker robi to za Ciebie. Twoją robotą jest znaleźć tabelę swapów i odczytać z niej wartość. W MT5: kliknij prawym przyciskiem na symbol w „Market Watch" → „Specification". W xStation: karta instrumentu, sekcja „Dane instrumentu". W cTrader: szczegóły instrumentu w zakładce „Trade".
Zamiast liczyć ze stóp procentowych (broker robi to za Ciebie), otwórz specyfikację instrumentu i odczytaj wartość swapu. Broker podaje swap w USD (lub pipsach) na 1 lot standardowy za dobę.
Przykład (wartości poglądowe — Twój broker może mieć inne):
EUR/USD, swap long: −5,00 USD/lot/noc
EUR/USD, swap short: +1,50 USD/lot/noc
Skalujesz proporcjonalnie do wolumenu:
• 0,10 lota, long, 5 nocy: 0,10 × (−5,00) × 5 = −2,50 USD (koszt)
• 0,10 lota, short, 5 nocy: 0,10 × (+1,50) × 5 = +0,75 USD (zysk)
• 1,00 lot, long, 1 noc: 1,00 × (−5,00) = −5,00 USD
Ważna sprawa: swap jest liczony od pełnej wartości nominalnej pozycji (100 000 EUR przy 1 locie), nie od marginu (3 617 USD przy dźwigni 1:30). Innymi słowy — dźwignia powiększa nie tylko zysk i stratę z ruchu kursu, ale też nocny koszt trzymania pozycji.
I jeszcze jedno, o czym początkujący często nie wiedzą: swap zmienia się w czasie. Banki centralne podnoszą i obniżają stopy, a brokerzy aktualizują tabele swapów regularnie (czasem co tydzień). To, że dziś swap na EUR/USD wynosi −5,00 USD/lot, nie znaczy, że za miesiąc będzie tyle samo.
Trzecia rzecz, którą warto zauważyć: broker stosuje własną marżę na swapie. „Rynkowa" różnica stóp to jedno — broker dodaje do niej swój narzut. Dlatego swap long i swap short dla tej samej pary nigdy nie sumują się do zera. Ich suma jest zawsze ujemna — i to jest dodatkowe źródło zarobku brokera.
4.3. Środowa pułapka — potrójny swap
To jest jedna z rzeczy, o której nie słyszysz na kursach dla początkujących — a potrafi solidnie zaskoczyć. Rynek Forex rozlicza transakcje z opóźnieniem T+2 (spot value date): transakcja zawarta dziś rozlicza się pojutrze. Weekendy są wliczane do terminu rozliczenia. Kiedy pozycja otwarta w środę wieczór przechodzi przez rollover, rozliczenie przesuwa się z piątku (T+2 od środy) na poniedziałek. To dwa dni weekendu, za które swap jest naliczany jednorazowo.
Efekt: w środę w nocy (lub we wtorek w nocy, zależy od brokera — sprawdź specyfikację) swap jest pobierany lub wypłacany w potrójnej wysokości. Normalna noc: 1× swap. Środa: 3× swap.
Zwykła noc: 0,10 × (−5,00) = −0,50 USD
Środa (potrójny): 0,10 × (−5,00) × 3 = −1,50 USD
Dla 1,00 lota: zwykła noc = −5,00 USD, środa = −15,00 USD.
Na parach egzotycznych z bardzo wysokimi stopami procentowymi (np. USD/TRY, gdzie stopy banku centralnego Turcji sięgały 40–50%) swap potrafi wynosić kilkadziesiąt dolarów na lot na dobę — a środowy potrójny naliczenie jest naprawdę bolesne.
Dzień potrójnego swapu zależy od instrumentu i brokera. Na większości par walutowych to noc ze środy na czwartek, ale na złocie (XAU/USD) bywa to noc ze środy na czwartek lub z piątku na poniedziałek — sprawdź specyfikację u swojego brokera.
Praktyczny wniosek dla swing traderów: jeśli planujesz trzymać pozycję przez tydzień, warto wiedzieć, ile kosztuje cykl środa–środa. Nie ma jednej zasady „zamknij przed środą" — to zależy od konkretnej pary i kierunku pozycji. Ale warto to sprawdzić w kalkulatorze swapu u brokera, zanim otworzysz długoterminową pozycję.
4.4. Kiedy swap jest na plus — carry trade
Swap nie zawsze jest kosztem. Jeśli waluta, którą „kupujesz" (bazowa), ma wyższą stopę procentową niż ta, którą „sprzedajesz" (kwotowana), swap jest dodatni dla pozycji długiej. To podstawa strategii carry trade — kupowania walut wysokoprocentowych za niskoprocentowe i zarabiania na różnicy stóp.
Klasyczny przykład z przeszłości: USD/JPY long. Japonia utrzymuje stopy bliskie zeru od dekad — pożyczasz jen prawie za darmo. USA ma stopę Fed Fund na 5%+ (2023–2024). Swap long USD/JPY był wyraźnie dodatni. Traderzy i fundusze trzymały długie pozycje USD/JPY przez miesiące, zarabiając zarówno na ruchu kursu, jak i na swapie.
Ale carry trade ma swoją ciemną stronę. Kiedy warunki rynkowe się zmieniają — kryzys, nagła zmiana oczekiwań co do stóp — pozycje carry trade „odwijają się" lawinowo. Wszyscy jednocześnie zamykają te same pozycje, co generuje gwałtowne odwrócenie kursu. Klasyczny przykład: latem 2024 roku jen gwałtownie się umocnił, gdy Bank of Japan zaczął zacieśniać politykę monetarną po latach ultraniskich stóp. Tysiące carry traderów na USD/JPY i AUD/JPY straciło w kilka dni tygodnie akumulowanego zysku ze swapu. Morał? Swap jako miły bonus do pozycji opartej na analizie — tak. Swap jako jedyny powód otwarcia pozycji — ryzykowna droga.
| Para | Kto „kupuje" | Historycznie wyższe stopy | Swap long | Swap short |
|---|---|---|---|---|
| USD/JPY | USD | USD (Fed) | Często + (carry) | Często − |
| EUR/USD | EUR | Zależy od cyklu Fed/EBC | Zmienne (2022–24: ujemny) | Zmienne |
| AUD/JPY | AUD | AUD (RBA) | Często + (klasyczny carry) | Często − |
| USD/TRY | USD (?)* | TRY (TCMB — bardzo wysokie) | Bardzo − | Bardzo + |
* USD/TRY to specyficzny przypadek — lir turecki ma ekstremalnie wysokie stopy (często 40–50%), więc swap long (czyli long USD, short TRY) jest głęboko ujemny, a swap short mocno dodatni. Ale sama para jest bardzo zmienna i spread szeroki — carry tu to gra ryzyka.
4.5. Konta islamskie (swap-free) — jak naprawdę działają
Prawo szariatu zakazuje pobierania i płacenia odsetek (riba). Dla muzułmańskich traderów brokerzy oferują konta islamskie, które nie naliczają swapów. Ale broker musi jakoś skompensować sobie brak przychodów z rolowania — i robi to na kilka sposobów:
- Podwyższony spread na instrumentach z normalnie ujemnym swapem.
- Administracyjna opłata za nocne trzymanie — zamiast swapu broker pobiera stałą kwotę „za przechowanie pozycji" po określonej liczbie nocy (np. po 3–5 dobach). Technicznie nie jest to odsetka — ale ekonomicznie pełni identyczną funkcję.
- Rozszerzenie spreadu na wejście — wyższy koszt otwarcia, brak kosztu nocnego.
To ważna informacja dla każdego (nie tylko muzułmańskiego) tradera: konto swap-free nie jest bezkosztowe. Jeśli skalper lub daytrader wyprosi sobie konto islamskie „żeby nie płacić swapów", może okazać się, że płaci więcej w spreadach niż kosztowałyby go swapy — bo i tak nie trzyma pozycji przez noc. Konto islamskie ma sens dla pozycji trzymanych tygodniami przy parach z głęboko ujemnym swapem. W innych przypadkach zazwyczaj wychodzi drożej.
5. Łączny koszt pozycji — przykłady dla różnych stylów handlu
Dosyć teorii — zobaczmy, jak to wygląda w praktyce. Trzy osoby, trzy style handlu, te same warunki rynkowe. EUR/USD, konto ECN, spread 0,1 pipsa (godziny szczytu), prowizja 7 USD/lot round turn, swap long −5,00 USD/lot/noc, kurs USD/PLN = 4,00.
Darek — skalper. Handluje 0,10 lota, robi 15 transakcji dziennie, zamyka wszystko przed rolloverem. Nie trzyma nic przez noc.
- Pip value przy 0,10 lota = 1,00 USD
- Koszt spreadu per trade: spread 0,1 pipsa × 1,00 USD = 0,10 USD
- Prowizja per trade: 0,10 lota × 7,00 USD/lot = 0,70 USD
- Swap: 0 (zamyka tego samego dnia)
- Koszt per trade: 0,10 + 0,70 = 0,80 USD
- Koszt dziennie: 15 × 0,80 = 12,00 USD = 48,00 PLN
Darek musi „odrobić" 0,8 pipsa per trade, zanim zacznie zarabiać. To niewiele — ale przy 15 transakcjach dziennie miesięczny koszt sięga ok. 240 USD (960 PLN). Na koncie STP ze spreadem 1,2 pipsa każdy trade kosztowałby go 1,20 USD — o 50% więcej. ECN tu wyraźnie wygrywa.
Kasia — swing traderka. Handluje 0,20 lota, otwiera 3–5 pozycji miesięcznie i trzyma je średnio przez tydzień.
- Pip value przy 0,20 lota = 2,00 USD
- Koszt spreadu per trade: spread 0,1 pipsa × 2,00 USD = 0,20 USD
- Prowizja per trade: 0,20 lota × 7,00 USD/lot = 1,40 USD
- Swap (7 nocy, long): 0,20 × (−5,00) × 7 = −7,00 USD
- Koszt per trade: 0,20 + 1,40 + 7,00 = 8,60 USD ≈ 34,40 PLN
- Koszt miesięczny (4 transakcje): 4 × 8,60 = 34,40 USD ≈ 138 PLN
U Kasi widać coś ciekawego: swap zjada ponad 80% kosztu transakcji. Spread i prowizja razem to 1,60 USD — drobne. Gdyby Kasia handlowała parą z dodatnim swapem w jej kierunku (np. short EUR/USD, gdy swap short jest dodatni), koszt utrzymania byłby znacznie niższy — albo nawet ujemny. Dlatego swing traderzy powinni sprawdzać swap przed otwarciem pozycji, nie dopiero w historii transakcji.
Tomek — pozycja na miesiąc. Otwiera jedną pozycję 1,00 lota EUR/USD long i trzyma ją 30 dni kalendarzowych (swap makro).
- Pip value przy 1,00 locie = 10,00 USD
- Koszt spreadu: spread 0,1 pipsa × 10,00 USD = 1,00 USD
- Prowizja: 1,00 lot × 7,00 USD/lot = 7,00 USD
- Swap — jak policzyć 30 dni kalendarzowych?
W miesiącu mamy 22 noce robocze + 4 weekendy (8 dni). Ale swap naliczany jest tylko w noce robocze — weekendy „wchodzą" w potrójny swap środowy. Efekt: 18 nocy po 1× swap + 4 noce (środy) po 3× swap = 18 + 12 = 30 dniówek swapu. - Swap: 1,00 × (−5,00) × 30 = −150,00 USD
- Łączny koszt: 1,00 + 7,00 + 150,00 = 158,00 USD ≈ 632 PLN
Tu swap dominuje absolutnie — to ponad 94% kosztu. Przy 1 locie i parze z ujemnym swapem miesięczne trzymanie pozycji kosztuje Tomka 150 USD — nawet jeśli kurs się nie ruszy ani o pips. Gdyby Tomek trzymał short EUR/USD z dodatnim swapem (+1,50 USD/lot/noc × 30 dniówek = +45 USD), koszt utrzymania spadłby do 8 USD (spread + prowizja), a swap by dopłacił 45 USD. Przy długich pozycjach kierunek swapu to nie detale — to rdzeń rachunku opłacalności.
6. Jak porównywać koszty między brokerami
Brokerzy chętnie reklamują się spreadami — ale porównywanie samych spreadów to jak ocenianie samochodu po kolorze. Pełny koszt transakcyjny to suma: spread + prowizja + swap. Oto jak zrobić to rzetelnie:
Krok 1 — ustal swój profil handlowy. Ile lotów miesięcznie? Jak długo trzymasz pozycje? Jakie pary? To determinuje, który element kosztów (spread, prowizja, swap) będzie miał największy udział. Dla scalperów kluczowy jest koszt per trade (spread + prowizja). Dla pozycjonistów — swap.
Krok 2 — zbierz dane. U każdego brokera sprawdź: spread na głównych parach w godzinach szczytu (12:00–16:00 CET) oraz spread w godzinach niskiej aktywności (00:00–06:00 CET). Prowizja (jeśli ECN): ile USD per lot round turn, i czy jest minimalna kwota? Swap: pobierz tabelę lub sprawdź na demo, ile wynosi swap long i short dla interesujących Cię par.
Krok 3 — oblicz Total Cost Per Trade (TCPT).
Przykład: 0,10 lota EUR/USD, 3 noce, kurs USD/PLN = 4,00, pip value = 4,00 PLN:
• Broker A (STP, spread 1,2 p.): 1,2 × 4,00 = 4,80 PLN; prowizja 0; swap 3 × (−2,00 PLN) = −6,00 PLN. TCPT = 10,80 PLN
• Broker B (ECN, spread 0,1 p., prowizja 7 USD/lot R.T.): 0,1 × 4,00 = 0,40 PLN; prowizja 0,70 USD = 2,80 PLN; swap −6,00 PLN. TCPT = 9,20 PLN
• Broker C (STP szeroki, spread 2,5 p.): 2,5 × 4,00 = 10,00 PLN; prowizja 0; swap −6,00 PLN. TCPT = 16,00 PLN
Swap: −5,00 USD/lot/noc × 0,10 lota = −0,50 USD/noc × 4,00 PLN = −2,00 PLN/noc. W praktyce swap bywa różny u różnych brokerów — każdy dodaje inny mark-up.
Inne rzeczy, na które warto patrzeć: slippage (czy broker realizuje zlecenia po cenie, czy z poślizgiem), requotes (czy odrzuca zlecenia w momentach zmienności), execution speed (STP/ECN z niskim latency jest szczególnie ważny dla skalperów). Konto demo odzwierciedla warunki rynkowe, ale nie zawsze dokładnie modeluje slippage na rachunku live. Kilka tygodni na małym real account to najlepsza weryfikacja.
Porównywarki spreadów w czasie rzeczywistym: Myfxbook Spread Comparison agreguje dane z kilku brokerów i pokazuje mediany oraz maksima — to dobry punkt wyjścia do porównań.
7. Jak minimalizować koszty transakcyjne — 6 praktycznych zasad
1. Dobierz typ konta do stylu handlu. Skalper i daytrader → ECN/Raw Spread z niską prowizją i spreadem bliskim zeru. Swing traderka robiąca 5 transakcji miesięcznie → STP może być wystarczające, warto porównać TCPT. Pozycjonista trzymający tygodnie → wybierz parę z korzystnym swapem lub zmniejsz ekspozycję, jeśli swap jest głęboko ujemny.
2. Handluj w godzinach maksymalnej płynności. Sesja londyńska (08:00–16:00 CET) i nakładanie się z Nowym Jorkiem (14:00–17:00 CET) to moment najwęższych spreadów. Unikaj wchodzenia w pozycje między 23:00 a 06:00 CET, jeśli spread jest zmiennym kosztem w Twojej strategii.
3. Zamykaj pozycje przed ważnymi danymi, jeśli strategia na to pozwala. Spread bezpośrednio przed NFP, CPI, decyzją EBC czy Fed może być 5–10× szerszy niż normalny. Jeśli Twoja strategia nie zakłada handlu w oknie danych, zamknij pozycję kilka minut wcześniej lub poczekaj kilka minut po danych.
4. Uwzględniaj swap przy wyborze kierunku pozycji długoterminowej. Jeśli analiza daje Ci dwa podobne setupy — long i short — a swap short jest dodatni, to short ma niższy (albo ujemny) koszt utrzymania. Nie chodzi o to, żeby handlować wyłącznie pod swap. Chodzi o to, żeby przy swingu na 2 tygodnie koszt swapu był świadomą częścią decyzji, nie niespodzianką na wyciągu.
5. Nie pomijaj swapu w obliczeniach zysk/ryzyko. Take-profit 100 pipsów, stop-loss 50 pipsów — RRR = 2:1, wygląda dobrze. Ale jeśli trzymasz pozycję przez 14 nocy przy swap −5,00 USD/lot/noc, dodatkowy koszt to 70 USD na lot. Na 0,10 lota = 7 USD. Na 0,30 lota = 21 USD (84 PLN). To odpowiednik 2,1 pipsa na locie standardowym — odczuwalny koszt, który obniża Twoje realne RRR. Przy mikro-locie grosze. Przy locie standardowym przez miesiąc — ponad 150 USD.
6. Sprawdź koszty na live account, nie tylko na demo. Konta demo często mają lepsze warunki realizacji niż rachunki live — mniejszy slippage, szybsze wykonanie, spreadem bez mark-upów w momentach niskiej płynności. Zanim zaczniesz handlować pełnym kapitałem, przetestuj kilkanaście transakcji na małym koncie live, żeby zobaczyć rzeczywistą jakość egzekucji.
8. Checklista przed otwarciem konta: 5 pytań o koszty
- Jaki spread oferuje broker na moich parach w godzinach szczytu i poza nimi? Sprawdź dane z Myfxbook lub przez demo w godzinach nocnych. Różnica między 0,5 a 2,0 pipsami to 4× wyższy koszt spreadu.
- Jaka jest prowizja i jak jest podawana — per side czy round turn? 3,5 USD per side to 7,00 USD round turn. Upewnij się, co porównujesz.
- Jaki jest swap na parach, które planuję handlować? Znajdź tabelę swapów w specyfikacji instrumentu. Dla swing traderów kluczowe — dla daytraderów mniej istotne.
- Kiedy broker nalicza potrójny swap? Zwykle środa, ale sprawdź specyfikację — u niektórych brokerów to wtorek lub inna pora. Ma znaczenie przy planowaniu wyjścia z pozycji.
- Czy broker oferuje konto islamskie i na jakich warunkach? Nawet jeśli nie jesteś muzułmaninem — warto znać warunki konta swap-free, bo czasem pokazuje, ile naprawdę wart jest swap przy danym brokerze.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czym dokładnie różni się spread od prowizji?
Spread to wbudowana różnica między ceną kupna (ask) a sprzedaży (bid). Płacisz go niejawnie — nikt Ci nie wystawia faktury, po prostu wchodzisz na rynek trochę gorzej. Prowizja to jawna opłata pobierana wprost z salda — oddzielna pozycja w historii transakcji. Na kontach STP (bez prowizji) broker zarabia na spreadzie. Na kontach ECN (prowizja) broker minimalizuje spread i zarabia na prowizji. Ekonomicznie to samo — różna forma poboru.
Czy swap jest zawsze ujemny?
Nie. Swap zależy od różnicy stóp procentowych między walutami pary oraz od kierunku pozycji. Jeśli waluta bazowa ma wyższą stopę procentową niż kwotowana, long na tej parze może mieć swap dodatni. Na przykład, przy USD/JPY long: jeśli Fed ma stopę 5%, a BoJ 0,1%, swap long jest wyraźnie dodatni. Natomiast broker zawsze dodaje swoją marżę — więc suma swap long + swap short (dla tej samej pary) jest zawsze ujemna. Broker zarabia na każdej utrzymywanej pozycji, niezależnie od kierunku.
Dlaczego po publikacji NFP mój stop-loss zrealizował się dużo gorzej niż zakładałem?
To efekt dwóch rzeczy: poszerzenia spreadu i slippage. Przed dużymi danymi (NFP, CPI, decyzje banków centralnych) animatorzy rynku wycofują kwotowania lub drastycznie poszerzają spready — bo nie wiedzą, w którą stronę skoczy kurs. Jeśli złożysz zlecenie market lub Twój SL zostanie trafiony w tej chwili, realizacja może nastąpić po cenie gorszej o kilka pipsów niż zakładałeś. Na koncie STP ze „stałym" spreadem bywa inaczej — ale nawet tam w ekstremalnych warunkach broker może odrzucić zlecenie (requote). Wniosek: jeśli nie handlujesz celowo pod dane, zamknij pozycję kilka minut przed publikacją lub poszerz SL o margines na spread.
Czy konto ECN jest zawsze lepsze niż STP?
Nie zawsze. ECN wygrywa przy aktywnym handlu (daytrading, scalping), gdzie koszt per trade jest kluczowy — prowizja jest niższa niż spread STP. Ale przy bardzo małych lotach (0,01) lub niskiej częstotliwości transakcji (kilka miesięcznie), konto STP może wyjść podobnie lub taniej, szczególnie jeśli prowizja ECN ma minimalną kwotę per transakcję. Zawsze oblicz Total Cost Per Trade dla swojego wolumenu, zamiast zakładać, że ECN jest automatycznie lepsze.
Jak sprawdzić swap u swojego brokera przed otwarciem pozycji?
W MT5: kliknij prawym przyciskiem na symbol w oknie „Market Watch" → „Specification". Znajdziesz tam „Swap Long" i „Swap Short" — wartości podane w punktach lub w jednostkach waluty bazowej na lot. W cTrader: szczegóły instrumentu w zakładce „Trade". W xStation (XTB): karta produktu, sekcja „Dane instrumentu". Możesz też użyć kalkulatora swapu na stronie brokera lub na Myfxbook Swap Calculator.
Czy konto swap-free (islamskie) oznacza brak kosztów nocnych?
Brak swapu — tak. Brak kosztów — nie. Broker kompensuje sobie utracony swap wyższym spreadem, stałą opłatą „administracyjną" po kilku nocach lub kombinacją obu. Szczegóły opisaliśmy w sekcji 4.5. Jeśli nie trzymasz pozycji przez noc (daytrading), konto islamskie nie daje Ci żadnej oszczędności.
Czy spread różni się między parami walutowymi?
Tak, i to znacząco. Pary major (EUR/USD, GBP/USD, USD/JPY) mają najwęższe spready — często 0,5–1,5 pipsa u regulowanych brokerów ECN. Pary minor (EUR/GBP, AUD/JPY) mają spready 1,5–3,0 pipsa. Pary egzotyczne (USD/TRY, EUR/PLN, USD/ZAR) — 10–50 pipsów lub więcej. Wynika to z płynności rynku: im więcej animatorów i uczestników kwotuje daną parę, tym ciaśniejszy spread. Dlatego zaczynający traderzy często skupiają się na EUR/USD — nie tylko dlatego, że jest najaktywniejsza, ale też dlatego, że koszty transakcyjne są najniższe.
Jak spread wpływa na minimalny zysk, który musi osiągnąć pozycja?
Spread to minimalna bariera, którą kurs musi pokonać, zanim pozycja wyjdzie na zero. Jeśli spread EUR/USD wynosi 1,5 pipsa, kurs musi przesunąć się o 1,5 pipsa w Twoim kierunku, żeby zamknąć breakeven. To oznacza, że Twój minimalny TP powinien być wyższy o spread niż rzeczywisty cel cenowy. Przykład: cel techniczny na 30 pipsach + spread 1,5 pipsa = TP min. 31,5 pipsa od wejścia. Przy stosunku zysk/ryzyko 2:1 i SL 20 pipsów Twój TP 40 pipsów generuje realny zysk 38,5 pipsa (po spreadzie). Nie wielka różnica — ale warto to uwzględniać w backteście strategii.
Źródła i literatura
- Bank for International Settlements (2025), „Triennial Central Bank Survey: OTC Foreign Exchange Turnover in April 2025", wrzesień 2025, bis.org/statistics/rpfx25.
- Bank for International Settlements (2022), „FX Execution Algorithms and Market Functioning" — analiza kosztów transakcyjnych i spreadu na rynku walutowym, bis.org.
- ESMA (2022), „Annual Statistical Report on EU Derivatives Markets" — analiza kosztów produktów CFD dla klientów detalicznych, esma.europa.eu.
- ESMA (2019), „Statistical Report: Performance and Costs of Retail Investment Products in the EU" — koszty transakcyjne i ich wpływ na wyniki traderów detalicznych.
- Lyons R.K. (2001), The Microstructure Approach to Exchange Rates, MIT Press — mechanizm bid/ask i koszty spreadów na rynku międzybankowym.
- Hasbrouck J. (2007), Empirical Market Microstructure, Oxford University Press — teoretyczne i empiryczne podstawy spreadu i kosztów transakcyjnych.
- Barber B.M., Odean T. (2000), „Trading Is Hazardous to Your Wealth", Journal of Finance, 55(2): 773–806 — wpływ kosztów transakcyjnych na długoterminowe wyniki inwestorów.
- Burnside C., Eichenbaum M., Kleshchelski I., Rebelo S. (2011), „Do Peso Problems Explain the Returns to the Carry Trade?", Review of Financial Studies, 24(3): 853–891 — analiza strategii carry trade i ryzyka odwrócenia pozycji.
- Menkhoff L., Sarno L., Schmeling M., Schrimpf A. (2012), „Carry Trades and Global Foreign Exchange Volatility", Journal of Finance, 67(2): 681–718.
- MetaQuotes, „MetaTrader 5 — Swap Calculation" — dokumentacja sposobu naliczania swapów w platformie MT5, mql5.com.
- cTrader, „Swaps and Rollovers in cTrader", help.ctrader.com.
- Myfxbook, „Forex Spread Comparison", myfxbook.com/forex-broker-spreads.
- Myfxbook, „Forex Swap Calculator", myfxbook.com/forex-calculators/swap-calculator.
- Investopedia, „Bid-Ask Spread Definition", investopedia.com.
- Investopedia, „Rollover in Forex", investopedia.com.
- BabyPips, „What is Spread in Forex?" i „Understanding Rollover/Swap", babypips.com.