Sesja azjatycka, europejska i amerykańska — kiedy handlować i czym naprawdę się różnią

Otwierasz pozycję na EUR/USD o 3:00 w nocy polskiego czasu. Spread: 1,2 pipsa. Ruch w ostatniej godzinie: 6 pipsów. Głębokość rynku na platformie ECN: kilka–kilkanaście milionów euro po każdej stronie. Teraz ta sama para o 15:00 — spread 0,1 pipsa, godzinowy ATR powyżej 25 pipsów, głębokość wielokrotnie większa. Ticker ten sam. Rynek — zupełnie inny. Ta różnica nie jest przypadkowa: wynika z tego, która sesja jest aktywna, kto w tej chwili siedzi przed ekranem i jakie dane makro właśnie wychodzą. W tym artykule rozkładam każdą z trzech głównych sesji na czynniki pierwsze — i pokazuję, dlaczego godzina otwarcia pozycji bywa ważniejsza niż sam setup.

1. Trzy sesje, trzy światy — dlaczego godzina zmienia charakter rynku

W poprzednim artykule opisałem strukturę 24-godzinnego rynku i geografię obrotów. Teraz schodzimy głębiej — do tego, co te godziny oznaczają w praktyce, gdy siedzisz przed platformą.

Na papierze EUR/USD jest jednym instrumentem. Ma jeden ticker, jeden wykres, jedną linię cenową. Ale kto handluje tą parą o różnych porach doby, szybko odkrywa, że o 2:00 w nocy CET rynek ledwo się porusza — leniwie, z szerokim spreadem. O 9:00, kiedy Londyn się budzi, ten sam rynek przyspiesza gwałtownie. O 15:00, kiedy dołącza Nowy Jork, zmienność osiąga szczyt dnia. O 22:00 — znowu spokój.

Rynek FX nie jest sterowany przez jeden algorytm o stałych parametrach. Sterują nim ludzie siedzący w konkretnych biurach, w konkretnych strefach czasowych. Kiedy Tokio handluje, na rynku dominują azjatyckie instytucje z ich specyficznym flow. Kiedy włącza się Londyn — wchodzi hedging europejskich korporacji, rebalancing funduszy, market making czołowych dealerów. Kiedy dołącza Nowy Jork, liczy się dolar i dane z USA.

Każda sesja ma swoich naturalnych graczy, swoje pary walutowe, swoją zmienność — i ten podział ma bezpośrednie konsekwencje dla kosztów transakcyjnych, ryzyka slippage i potencjału zysku.

2. Sesja azjatycka — cicha, ale nie pusta

Godziny orientacyjne: 00:00–09:00 UTC (01:00–10:00 czasu polskiego zimą, 02:00–11:00 latem).

Sesja azjatycka cierpi na złą reputację wśród europejskich traderów. „Nudna", „płaska", „nic się nie dzieje". Ten stereotyp jest częściowo uzasadniony — ale tylko jeśli patrzysz wyłącznie na EUR/USD. Jeśli poszerzysz horyzont o pary z jenem, dolarem australijskim, nowozelandzkim czy juanem offshore (CNH), obraz zmienia się diametralnie.

Azja rynkowa to mozaika centrów rozciągniętych przez kilka stref czasowych: Wellington (UTC+12/+13), Sydney (UTC+10/+11), Tokio (UTC+9, brak DST), Hongkong i Singapur (UTC+8), Szanghaj (UTC+8), Mumbai (UTC+5:30), a coraz częściej także Dubaj (UTC+4). Każde wnosi do rynku inny flow i inne waluty.

2.1. Tokio — jen i Bank Japonii

Godziny: ok. 00:00–09:00 UTC (nie zmienia się — Japonia nie stosuje DST).

Tokio to trzecia największa gospodarka świata, ale dopiero czwarte centrum FX (4% globalnych obrotów wg BIS Triennial Survey, kwiecień 2025 — mniej niż Singapur). To wiele mówi o tym, jak silnie azjatycki handel przesunął się na południe. Ale w jednym wymiarze Tokio pozostaje niezastąpione: jen japoński.

USD/JPY jest trzecią najaktywniej handlowaną parą walutową na świecie. BIS podaje jej udział na ok. 13–14% globalnych obrotów (kwiecień 2025, dane net-net). I choć kwotuje przez całą dobę, to właśnie podczas sesji tokijskiej jen jest napędzany przez swoje naturalne źródła flow.

Tu siedzą japońskie megabanki (MUFG, Mizuho, SMBC — wszyscy w czołówce globalnych dealerów FX). Tu działa GPIF — największy fundusz emerytalny na świecie z aktywami przekraczającymi 220 bln JPY — regularnie hedgujący swoją ekspozycję zagraniczną. Tu japońscy eksporterzy wymieniają dolary na jeny po otrzymaniu płatności z USA, często zleceniami „at fixing" przy tokijskim fixingu o 9:55 JST (00:55 UTC). A japońskie towarzystwa ubezpieczeniowe (tzw. lifers) rebalansują portfele na koniec kwartału i roku fiskalnego (marzec) — co generuje widoczne przepływy na parach z JPY.

Nad tym wszystkim stoi Bank Japonii. BOJ prowadzi jedną z najaktywniejszych polityk monetarnych na świecie — od Abenomics i ujemnych stóp, przez YCC (yield curve control), po stopniowe odchodzenie od ultra-luźnej polityki w 2024–2025. Każda decyzja BOJ, każda konferencja prezesa Uedy, każdy nieoczekiwany komentarz — mogą w ciągu sekund przesunąć USD/JPY o 100–200 pipsów. Dzieje się to podczas sesji azjatyckiej. Europejscy traderzy dowiadują się o skutkach dopiero rano.

Pamiętam 29 kwietnia 2024 r. — USD/JPY przebił 160, a następnie w ciągu godzin spadł do okolic 155. MOF (Ministerstwo Finansów Japonii) zlecił interwencję, a rynek — z rozpiętością 500 pipsów w jednym dniu — przypomniał wszystkim, co się dzieje, gdy japoński rząd uznaje ruch jena za „nadmierny i spekulacyjny".

2.2. Singapur, Hongkong i rosnąca rola Dubaju

Godziny: Singapur/HK ok. 01:00–09:00 UTC. Dubaj ok. 04:00–12:00 UTC.

Singapur jest fenomenem. Państwo-miasto o 6 milionach mieszkańców generuje 11,8% globalnych obrotów FX — więcej niż Japonia, więcej niż Hongkong, prawie tyle co oba razem wzięte (BIS 2025, dane net-net). Piętnaście lat temu było poniżej 5%.

Kilka czynników jednocześnie:

Hub offshore dla juana (CNH). Odkąd Chiny zaczęły liberalizować handel walutą poza granicami kraju, Singapur (obok Hongkongu) stał się głównym centrum handlu CNH. BIS podaje, że pary z juanem chińskim — raportowane łącznie jako CNY (onshore) i CNH (offshore) — odpowiadają za ok. 7–8% globalnych obrotów, co czyni je czwartą najaktywniej handlowaną grupą na świecie. Uwaga: BIS agreguje CNY i CNH w jednej kategorii, a w różnych zestawieniach pojawiają się nieco inne wartości (7%, 8,1%) zależnie od tego, czy patrzymy na net-net czy net-gross — więc traktuj je jako przedział, nie punkt.

Handel surowcami w dolarach. Azjatycki import ropy, metali i commodities generuje ogromny flow walutowy. Singapur, jako centrum handlu surowcami w regionie, obsługuje znaczną część konwersji lokalnych walut na dolary.

Regulacja MAS. Monetary Authority of Singapore — surowa, ale przewidywalna i pro-biznesowa. Wiele globalnych banków przeniosło tu azjatyckie deski tradingowe, bo Singapur oferuje stabilność prawną i strefę czasową pokrywającą zarówno Chiny/Japonię, jak i Indie.

Hongkong (ok. 7% obrotów, BIS 2025) pełni podobną rolę — szczególnie jako brama do chińskiego onshore. Ale po zaostrzeniu regulacji w ostatnich latach część flow przesunęła się do Singapuru i częściowo do Dubaju.

Dubaj zasługuje na krótką wzmiankę, bo to centrum, które rośnie najszybciej w regionie. DIFC (Dubai International Financial Centre) przyciąga banki obsługujące flow z Bliskiego Wschodu, Afryki Północnej i Azji Południowej. Jego strefa czasowa (UTC+4) tworzy naturalny pomost między zamykającą się Azją a otwierającą się Europą — i wielu traderów instytucjonalnych zaczyna zauważać rosnącą płynność w oknie 04:00–07:00 UTC, szczególnie na parach z USD.

2.3. Sydney i Wellington — otwarcie tygodnia i AUD

Godziny: Wellington od ok. 21:00 UTC (niedziela), Sydney od ok. 22:00 UTC.

Australia i Nowa Zelandia otwierają tydzień handlowy — tu pojawiają się pierwsze kwotowania po weekendowej przerwie. Poza tą symboliczną rolą sesja pacyficzna ma realne znaczenie dla dwóch walut: AUD i NZD.

Dolar australijski jest szóstą najaktywniej handlowaną walutą na świecie (BIS 2025). Ma specyficzny charakter: AUD jest jednocześnie walutą rozwiniętej gospodarki zachodniej i proxy na ceny surowców (żelazo, węgiel, LNG) oraz kondycję chińskiej gospodarki — bo Chiny są największym partnerem handlowym Australii. Dlatego AUD reaguje na dane z Chin często silniej niż na dane krajowe.

Wolumeny przed włączeniem się Tokio są niskie, spready szerokie. Ale to właśnie tu pojawiają się luki cenowe po weekendzie (gap) — i tu australijskie dane makro (decyzje RBA, employment, CPI) potrafią ruszyć AUD/USD o 50–80 pipsów w ciągu minut. Przy cienkim rynku oznacza to większe ryzyko slippage niż w analogicznej sytuacji podczas sesji londyńskiej.

2.4. Które pary żyją w Azji — i jakie to ma konsekwencje

Sesja azjatycka to naturalne środowisko dla par powiązanych z regionem. Ale warto pamiętać, że EUR/USD — choć kwotuje przez całą dobę — zachowuje się tu zupełnie inaczej niż w Londynie. Poniższa tabela to pokazuje.

* Orientacyjne średnie ATR godzinowe (Average True Range, interwał H1) za okres styczeń 2024 – grudzień 2025, w typowych warunkach (z wyłączeniem dni NFP, FOMC i flash crashy). Więcej o metodyce: sekcja 6.1.

Krótko: sesja azjatycka nie jest „nudna" — jest nudna na EUR/USD. Kto handluje parami z jenem lub walutami pacyficznymi, znajdzie tu pełnowartościowe warunki.

Sesja azjatycka ma też swoją własną agendę makroekonomiczną, o której europejscy traderzy często zapominają. Japonia: decyzje BOJ (8 razy w roku, ogłaszane zazwyczaj ok. 03:00–06:00 CET), Tankan, CPI, GDP. Tokijski fixing (9:55 JST = 00:55 UTC) generuje zwiększony flow na parach z JPY. Chiny: PMI (NBS i Caixin), GDP, CPI, dane o kredycie. PBOC codziennie o 9:15 czasu pekińskiego (01:15 UTC) publikuje midpoint fixing USD/CNY — odchylenie od oczekiwań rynku to silny sygnał intencji banku centralnego. Australia: decyzje RBA (ok. 03:30 CET), employment change, CPI. Nowa Zelandia: decyzje RBNZ, GDP, aukcje mleczarskie (GDT Price Index — kluczowy dla NZD, bo produkty mleczne to największy eksport NZ).

2.5. Pułapki azjatyckiej nocy

Sesja azjatycka jest łagodna przez większość czasu. Ale kiedy eksploduje — eksploduje gwałtownie, bo rynek nie ma głębokości, żeby zamortyzować ruch. Trzy klasyczne pułapki:

Flash crash w cienkiej płynności. 3 stycznia 2019 r., ok. 04:00 UTC — w ciągu kilku minut AUD/JPY spadło o 7%, USD/JPY o 4%. Przyczyna: kumulacja stop lossów przy cienkiej płynności, wzmocniona algorytmami. To był czwartek po Nowym Roku, kiedy wielu uczestników rynku nie pracowało. Wcześniej, 7 października 2016 r., GBP/USD zaliczyło identyczny scenariusz — minus 6% w minuty, podczas azjatyckiej sesji. Mechanizm ten sam: cienka płynność + kaskada stopów + algo. Te wydarzenia nie są anomaliami jednorazowymi. Są cechą strukturalną sesji azjatyckiej.

Fałszywe breakouty na EUR/USD. Przez noc EUR/USD porusza się w wąskim zakresie 15–25 pipsów. Traderzy breakoutowi ustawiają zlecenia powyżej i poniżej tego zakresu. Tyle że „breakout" o 5:00 UTC bywa fałszywy — prawdziwy ruch zaczyna się dopiero, gdy Londyn włącza się o 07:00–08:00. Azjatycki breakout jest regularnie odwracany w ciągu pierwszej godziny sesji europejskiej. Wiele strategii breakoutowych ma w swoich regułach jawne wykluczenie godzin 00:00–07:00 UTC właśnie z tego powodu.

Interwencje bez ostrzeżenia. BOJ (na zlecenie MOF), PBOC, RBI (Reserve Bank of India), Bank of Korea — azjatyckie banki centralne interweniują na rynku walutowym częściej niż ich europejskie czy amerykańskie odpowiedniki. I robią to bez wcześniejszego komunikatu. Pozycja na USD/JPY otwarta w spokojnej nocy może zostać zmieciona, zanim zdążysz się obudzić.

3. Sesja europejska — centrum globalnej płynności

Godziny orientacyjne: 07:00–16:00 UTC (08:00–17:00 czasu polskiego, zarówno zimą CET, jak i latem CEST — bo Londyn i Polska zmieniają czas w tych samych terminach).

Londyn między 8:00 a 17:00 czasu lokalnego to epicentrum globalnego FX. Ale sesja europejska to więcej niż jedno miasto. To Frankfurt, Zurych, Paryż, Amsterdam, Sztokholm, Warszawa — dziesiątki centrów finansowych rozciągniętych od Lizbony po Moskwę.

Razem Europa generuje ponad 43% globalnych obrotów FX (Wielka Brytania 37,8% + strefa euro i reszta Europy ok. 5–6%, BIS 2025, dane net-net). Więcej niż Azja i obie Ameryki razem wzięte.

3.1. London Open — jak budzi się największy rynek świata

Około 07:00–07:30 UTC dealerzy w Canary Wharf i City of London włączają terminale, przeglądają overnight flow, sprawdzają pozycje z azjatyckiej sesji i zaczynają kwotować.

Zmiana jest natychmiastowa. Spready na EUR/USD gwałtownie się zwężają — z 0,5–1,0 pipsa (późna Azja) do 0,1–0,3 pipsa w ciągu kilkunastu minut (wartości orientacyjne dla kont ECN/Raw; u brokera Market Maker mogą być inne). Głębokość rynku rośnie wielokrotnie. A cena, która przez noc dryfowała w wąskim zakresie, zaczyna się poruszać z przekonaniem.

Dlaczego? Bo o tej godzinie instytucjonalny flow europejski trafia na rynek. Korporacje wysyłają zlecenia hedgingowe. Fundusze realizują rebalancingi. Banki centralne (ECB, SNB, BOE, Riksbank, NBP) mogą publikować decyzje lub komentarze. Asset managerowie decydują o pozycjach na dzień.

Traderzy intraday mówią o „London Open play" — obserwacji statystycznej, że Londyn „wybiera kierunek" na poranku i często go kontynuuje przez kilka godzin. Ostrożnie z generalizacją: to nie żelazna reguła, raczej tendencja widoczna w danych historycznych, szczególnie przy silnym katalizatorze fundamentalnym. Ale wystarczająco częsta, żeby warto o niej wiedzieć.

Jedno ważne zastrzeżenie: pierwsze 30–45 minut bywa chaotyczne. Dealerzy „testują" rynek — szukają miejsc, gdzie skupiają się stop lossy z azjatyckiej sesji. Kurs potrafi na chwilę wyjść powyżej azjatyckiego high, zebrać stopy, i natychmiast wrócić. Wielu doświadczonych traderów czeka do 08:00–08:30 UTC, zanim podejmuje decyzje kierunkowe. Kto handluje EUR/USD od dłuższego czasu, zapewne zna sytuację: piękny breakout o 07:15 UTC, wejście, 10 pipsów w plusie — i odwrócenie o 07:40, kiedy „prawdziwy" londyński flow idzie w drugą stronę.

3.2. Frankfurt, Zurych, Paryż — europejskie satelity

Po Brexicie rola europejskich centrów poza Londynem zaczęła rosnąć — choć w FX spot proces ten jest wolniejszy niż w derywatach stóp procentowych, gdzie Frankfurt i Paryż przejęły znaczące wolumeny.

Frankfurt (siedziba ECB i Deutsche Börse) zwiększył udział w globalnych obrotach FX z ok. 1,9% (BIS 2022) do ok. 3% (BIS 2025). Wciąż ułamek Londynu, ale trend jest wyraźny. Zurych to historyczne centrum franka szwajcarskiego — tu siedzi SNB, znany z niespodzianek (od „Frankogedonu" w styczniu 2015 po nieoczekiwane podwyżki stóp w 2022). Paryż rośnie jako centrum post-Brexitowe, ale w FX spot wciąż daleko za Londynem i Frankfurtem.

Dla tradera detalicznego te rozróżnienia mają ograniczone znaczenie praktyczne — ceny na platformie i tak agregują płynność z wielu centrów. Ale jest jeden szczegół: Frankfurt zaczyna kwotować o 07:00 CET, Londyn dołącza o 08:00. Ten godzinny „pre-London window" daje spread na EUR/USD węższy niż w Azji, ale płynność nie jest jeszcze pełna.

3.3. London Lunch Lull — przerwa, która łamie setapy

Między ok. 11:00 a 12:30 UTC (12:00–13:30 CET) na rynku pojawia się regularne zjawisko znane jako London Lunch Lull. Londyńscy traderzy idą na lunch. Nowy Jork jeszcze nie wszedł na pełnych obrotach. Wolumen spada, a ruch cenowy traci momentum.

Wiele porannych ruchów — kierunkowych, z dobrym impetem — koryguje się właśnie w tym oknie. Pozycja long EUR/USD z London Open, z 30 pipsami zysku, potrafi oddać 15–20 pipsów między 12:00 a 13:00 CET. To nie odwrócenie trendu — to przejściowy spadek płynności, w którym market makerzy poszerzają kwotowania.

W handlu intraday wielu traderów, którzy nauczyli się rozpoznawać London Lunch, zabezpiecza zyski przed nim albo po prostu nie otwiera nowych pozycji w tym przedziale.

3.4. Dane makro, fixingi i dlaczego Europa przyciąga profesjonalistów

Sesja europejska ma gęsty kalendarz makroekonomiczny. Strefa euro: decyzje ECB (14:15 CET, konferencja 14:45 CET), CPI, GDP, PMI, ZEW Sentiment. ECB Day potrafi przesunąć EUR/USD o 100+ pipsów. Wielka Brytania: decyzje BOE (12:00 GMT), CPI, employment, PMI — funt jest jedną z najbardziej reaktywnych walut na dane. Szwajcaria: decyzje SNB (kwartalnie, 09:30 CET).

Fixingi europejskie — krótki przewodnik:

• ECB reference rates — procedura (concertation) ok. 14:15 CET, publikacja ok. 16:00 CET. Fixing referencyjny dla instytucji i korporacji.
• NBP tabela A — publikacja między 11:45 a 12:15 czasu polskiego (CET/CEST). Od tego fixingu zależą m.in. spłaty kredytów walutowych i wycena zobowiązań w walutach obcych.
• London 4pm Fix (WM/LSEG) — 16:00 czasu londyńskiego (17:00 CET zimą, 17:00 CEST latem). Najważniejszy benchmark kursowy na świecie — fundusze pasywne, ETF-y i portfele indeksowe wyceniają się po tym fixingu. Okno 15:50–16:10 GMT to regularny skok wolumenu.

Dane operacyjne i branżowe konsekwentnie wskazują, że sesja europejska oferuje zwykle najlepsze warunki egzekucji na rynku FX: najwęższe spready na parach major (na platformach ECN poniżej 0,2 pipsa na EUR/USD — zależnie od brokera i typu konta), głęboki rynek, mniejszy slippage, niższe prawdopodobieństwo re-quote. Zmienność jest wysoka, ale generowana przez realny flow instytucjonalny — ruchy cenowe częściej mają kontynuację niż chaotyczne zwroty.

Lepsze warunki egzekucji nie oznaczają łatwiejszego handlu — po drugiej stronie Twojego zlecenia w Londynie stoi system HFT z latencją 0,3 ms albo dealer z 20-letnim doświadczeniem. Ale spread i głębokość rynku grają na Twoją korzyść, i to jest jedyna rzecz, na którą masz realny wpływ wybierając godzinę sesji.

Pary walutowe sesji europejskiej — wszystkie pary major są aktywne, ale szczególnie żyją tu:

* Metodyka: sekcja 6.1. ATR godzinowy w szczycie sesji europejskiej (08:00–16:00 UTC), dane H1, styczeń 2024 – grudzień 2025.

Uwaga na waluty Europy Środkowej: EUR/PLN, EUR/CZK, EUR/HUF handlują prawie wyłącznie w godzinach sesji europejskiej. Po 17:00 CET płynność na nich spada dramatycznie, spready rozszerzają się 3–5-krotnie, wielu market makerów wycofuje kwotowania. Kto handluje EUR/PLN — jego okno to mniej więcej 09:00–16:30 CET. Poza nim — cienki rynek i nieprzewidywalna egzekucja.

4. Sesja amerykańska — dolary, dane i decyzje Fed

Godziny orientacyjne: 13:00–22:00 UTC (14:00–23:00 CET; uwaga na „gap week" DST w marcu i październiku/listopadzie — szczegóły w poprzednim artykule).

Sesja amerykańska jest krótsza od europejskiej w sensie pełnej aktywności. Nowy Jork odpowiada za ok. 19% globalnych obrotów FX (BIS 2025) — drugie centrum na świecie. Ale jego znaczenie wykracza daleko poza ten udział, bo dolar amerykański jest po jednej stronie 88% wszystkich transakcji walutowych na świecie (BIS 2025). Kiedy Nowy Jork handluje, cały rynek to odczuwa.

4.1. New York Open — zderzenie z Londynem

O 08:00 Eastern Time (13:00 UTC zimą) nowojorskie banki, fundusze i korporacje rozpoczynają dzień handlowy. Londyn jest w pełni aktywny od kilku godzin — ma ustalony kierunek, ma momentum. Nowy Jork wchodzi i albo potwierdza ten kierunek (wtedy ruch przyspiesza), albo go kwestionuje (wtedy następuje odwrócenie lub konsolidacja).

Typowy scenariusz: EUR/USD rośnie podczas europejskiego poranku o 40 pipsów. O 13:00 UTC wchodzi Nowy Jork i testuje ten ruch. Jeśli go potwierdzi — para rusza dalej. Jeśli nie — cofa się i wchodzi w zakres. To moment zderzenia dwóch największych skupisk instytucjonalnego kapitału i wielu traderów intraday traktuje New York Open jako moment decyzyjny dnia.

Nie każdy New York Open przynosi rewolucję. W dniach bez ważnych danych makro Nowy Jork często kontynuuje londyński ruch z malejącym impetem. Ale w dniach z NFP, CPI czy FOMC — to jest moment, który definiuje cały dzień. Kto handluje EUR/USD intraday i nie jest przy ekranie o 13:00–14:00 UTC, przegapia rozstrzygnięcie.

4.2. Chicago, CME i raporty COT

Nowy Jork to banki. Chicago to derywaty. CME Group jest największą giełdą walutowych kontraktów futures na świecie — handel elektroniczny na Globex: niedziela–piątek, 17:00–16:00 ET z przerwą 16:00–17:00 ET.

Dlaczego Chicago ma znaczenie dla rynku spot? Bo arbitraż łączy oba rynki w czasie rzeczywistym. Jeśli futures EUR/USD na CME przesuną się o 10 pipsów, spot EUR/USD podąża sekundy później (i odwrotnie). Algorytmy arbitrażowe reagują w milisekundach — rozbieżność między spot a futures nie ma szansy się utrzymać.

Futures FX na CME mają też własnych uczestników — spekulantów, hedge fundy, CTA — których pozycjonowanie widoczne jest w raportach CFTC Commitment of Traders (COT), publikowanych co piątek. COT dzieli pozycje na trzy kategorie: commercials (korporacje hedgujące ekspozycję walutową), non-commercials (fundusze spekulacyjne, CTA) i non-reportables (mali gracze poniżej progu raportowania). Dla tradera kierunkowego najciekawsze jest pozycjonowanie netto non-commercials — np. rekordowy net short EUR w okolicach 130 tys. kontraktów we wrześniu 2022 r. dobrze korelował z dołkiem EUR/USD przy parytecie. To narzędzie tygodniowe, nie dzienne — dane z wtorku publikowane są w piątek, więc już w momencie lektury są 3 dni stare.

Opcje walutowe na CME wygasają w określonych godzinach — i te wygaśnięcia (expiry) generują przepływy hedgingowe, które mogą przesunąć cenę spot. Duże opcje (notional >500 mln USD) z barierami przy okrągłych poziomach (1,0800 EUR/USD, 150,00 USD/JPY) potrafią „przyciągać" cenę przed wygaśnięciem — zjawisko opisywane w literaturze jako option magnetism.

4.3. Dlaczego 14:30 CET elektryzuje rynek

Sesja amerykańska to czas najważniejszych danych makroekonomicznych na świecie — przede wszystkim dlatego, że dolar jest walutą rezerwową i decyzje Fed wpływają na warunki finansowe globalnie.

** Wpływ cenowy jest orientacyjny — zależy od wielkości zaskoczenia względem konsensusu rynkowego, kontekstu rynkowego i aktualnego reżimu zmienności. W okresach podwyższonej niepewności (np. cykl podwyżek Fed 2022–2023) reakcje bywały 2–3× silniejsze. Zakresy zależą też od sposobu pomiaru okna reakcji (ruch w pierwszej minucie, 5 minutach czy 30 minutach po publikacji daje zupełnie inne wartości). To obserwacje rynkowe z lat 2020–2025, nie wynik formalnej analizy statystycznej.

Godzina 08:30 ET (14:30 CET zimą) to jeden z najważniejszych momentów w kalendarzu makro. Przy publikacji NFP lub CPI rynek potrafi się zatrzymać na kilka sekund — spready rozszerzają się do 5–10 pipsów, płynność chwilowo znika — a potem eksplodować w jednym kierunku.

Traderzy, którzy nie handlują na danych, stosują prostą zasadę: 15 minut przed i 30 minut po ważnej publikacji — albo stoisz z boku, albo jesteś przygotowany na chaos. Spread, slippage i prawdopodobieństwo zaskoczenia są w tym oknie wielokrotnie wyższe niż normalnie.

4.4. Popołudnie nowojorskie i rola HFT w późnej sesji

Po 16:00 UTC (po London 4pm Fix) Londyn zamyka się. Wolumen spada skokowo. Nowy Jork handluje sam — i z każdą godziną coraz ciszej.

Okres 16:00–22:00 UTC to specyficzny czas: spready na EUR/USD rozszerzają się z okolic 0,1–0,2 do 0,3–0,6 pipsa (wartości zależą od brokera i typu konta). Głębokość rynku maleje. Zmienność jest niska, ale „nerwowa" — pojedynczy komentarz członka Fed potrafi wygenerować gwałtowny ruch w cienkiej płynności. O 17:00 ET (22:00 lub 21:00 UTC, zależy od DST) następuje rollover — naliczenie swapu.

Ciekawy jest tu wątek handlu algorytmicznego i HFT (high-frequency trading). Badania (m.in. Chaboud et al. 2014, Journal of Finance) wskazują, że udział handlu algorytmicznego w obrotach FX rośnie od lat, a w godzinach niskiej płynności — paradoksalnie — algorytmy stanowią jeszcze wyższy odsetek aktywności. To nie znaczy, że HFT „psuje" rynek. Raczej: w godzinach, gdy ludzcy traderzy nie handlują, algorytmy market makingowe zapewniają minimalną płynność — ale robią to z szerszymi spreadami i mniejszą głębokością. Efekt: ruch cenowy w późnej sesji nowojorskiej bywa „szarpany" — szybkie spike'i w obie strony, generowane przez wzajemne reagowanie algorytmów, bez realnego flow instytucjonalnego.

Praktyczny wniosek: jeśli zamknięcie Londynu nie przyniosło jasnego kierunku, popołudnie nowojorskie rzadko go da. To czas na zamykanie pozycji, nie otwieranie nowych — chyba że masz konkretny katalizator (przemówienie szefa Fed, nagłe zdarzenie geopolityczne).

Pary sesji amerykańskiej:

* Metodyka: sekcja 6.1.

USD/CAD zasługuje na specjalną uwagę. Ta para jest najbardziej aktywna podczas sesji amerykańskiej — bo Kanada jest jedyną dużą gospodarką w tym samym paśmie czasowym co USA. Dane z Kanady (employment, CPI, decyzje Bank of Canada) generują ruchy 50–80 pipsów. Dodatkowo USD/CAD silnie koreluje z ceną ropy WTI — co dodaje kolejną warstwę zmienności, gdy handel ropą jest najaktywniejszy.

5. Overlappy sesji — gdzie koncentruje się wolumen

Największa aktywność na rynku FX przypada na godziny, w których sesje się nakładają — a nie na środek którejkolwiek z nich.

5.1. Asia–London overlap (07:00–09:00 UTC)

Krótkie, ale intensywne okno: końcówka Azji spotyka początek Europy. Trwa ok. 2 godzin — od momentu, kiedy Frankfurt i Londyn zaczynają kwotować, do momentu, kiedy Tokio i Singapur zamykają biurka.

Dzieją się tu dwie ważne rzeczy. Transfer pozycji: azjatyckie deski przekazują otwarte pozycje europejskim odpowiednikom w tym samym banku. Jeśli dealer w Tokio skumulował long USD/JPY przez noc, europejski desk rano decyduje — trzymać, hedgować, zamknąć. To generuje przepływy. Reakcja Londynu na azjatycki ruch: europejscy traderzy oceniają nocny drift i podejmują decyzję — kontynuować czy odwrócić.

W praktyce: overlap Azja–Londyn (08:00–09:30 CET zimą) to dobry czas na handel USD/JPY i AUD/USD — lepszy niż czysta sesja azjatycka (więcej płynności) i lepszy niż Londyn po zamknięciu Azji (bo azjatycki flow wciąż jest aktywny).

5.2. London–New York overlap (13:00–16:00 UTC)

Trzy godziny, w których dwa centra odpowiadające łącznie za ok. 57% globalnych obrotów FX handlują jednocześnie.

Dane wolumenowe — m.in. CLS Group (rozliczenia payment-versus-payment) i analizy branżowe — wskazują na bardzo wysoką koncentrację dziennej aktywności w tym oknie. Jak wysoką — trudno powiedzieć precyzyjnie, bo zależy to od pary walutowej, rodzaju danych i sposobu pomiaru. Często cytowane „ponad 50%" to rząd wielkości potwierdzany przez różne źródła.

Co się dzieje w tym oknie:

• Spready zwykle najwęższe w ciągu dnia — na EUR/USD na platformach ECN/Raw potrafią schodzić poniżej 0,1 pipsa (z prowizją). U brokerów Market Maker wartości będą inne.
• Dane makro z USA — najważniejsze publikacje (08:30 ET = 13:30 UTC zimą) trafiają w sam środek overlapu.
• London 4pm Fix — na końcu overlapu generuje dodatkowy wolumen.
• Decyzyjny moment dnia — Nowy Jork testuje to, co Londyn ustalił rano.

Większość traderów intraday handlujących pary major traktuje overlap Londyn–Nowy Jork jako swój „core window" — głęboki rynek, ciasne spready, czytelne reakcje na informacje. Reszta dnia to w dużej mierze przetwarzanie tego, co ustalono w tych trzech godzinach.

6. Zmienność godzinowa — dane, nie opinie

Poniższa tabela pokazuje orientacyjną średnią zmienność godzinową (ATR) dla trzech par — EUR/USD, USD/JPY i GBP/USD — w poszczególnych oknach sesyjnych.

Wartości w pipsach, ATR na interwale H1. Szczegóły: sekcja 6.1.

Kilka wniosków z tabeli:

EUR/USD jest 3–4× bardziej zmienny w overlap niż w sesji azjatyckiej. Nie 20–30% — kilkukrotna przepaść. To ma bezpośrednie konsekwencje dla kosztów transakcyjnych i potencjału zysku.

GBP/USD jest najbardziej zmienny w rdzeniu Londynu i overlap — co wynika z tego, że funt jest „domową" walutą największego centrum FX. Warto zauważyć, że zmienność GBP bywa wyższa niż EUR, ale przy gorszej głębokości rynku — co oznacza wyższe ryzyko slippage.

USD/JPY jest bardziej wyrównany. Jen ma silne źródło zmienności w Azji (BOJ, japońskie instytucje), więc różnica między szczytem a dołkiem jest mniejsza (~2×) niż na EUR/USD (~4×).

London Lunch Lull jest wyraźnie widoczny — zmienność EUR/USD spada o ok. 30–40% między 11:00 a 13:00 UTC w porównaniu z porannym szczytem.

Po 19:00 UTC rynek na wszystkich trzech parach zamiera — zmienność spada do poziomu azjatyckiego. To czas cienkiej płynności, gdzie pojedyncze algorytmy potrafią generować szarpane ruchy.

6.1. Nota metodologiczna

7. Która sesja dla kogo

Nie ma jednej „najlepszej" sesji — zależy od stylu, par i tego, o której możesz usiąść do ekranu.

Scalper potrzebuje najciaśniejszych spreadów i minimalnego slippage, więc overlap Londyn–NY lub rdzeń Londynu to jedyne sensowne okna. Scalpowanie EUR/USD w sesji azjatyckiej to walka z szerokim spreadem — koszty transakcyjne zjadają przewagę. Na USD/JPY w godzinach tokijskich bywa lepiej, ale to wciąż nie ten sam rynek co London core.

Daytrader szuka kierunkowych ruchów i potwierdzeń. London Open daje setup, overlap potwierdzenie (lub odwrócenie), London Close sygnał wyjścia — sesja europejska + overlap to naturalne okno. Kto handluje wyłącznie w tych godzinach, obejmuje zdecydowaną większość dziennego ruchu na parach major.

Dla swing tradera (kilka dni – tygodnie) godzina wejścia ma mniejsze znaczenie — choć wciąż jest mierzalna przy większych pozycjach. Lepszy fill dostaniesz o 15:00 CET niż o 3:00 w nocy, a różnica 0,1 vs 1,0 pipsa na spreadzie przy wejściu i wyjściu to realna kwota na większych pozycjach.

Pary egzotyczne (EUR/PLN, USD/TRY, USD/ZAR) to osobna kategoria, bo tu sesja nie jest opcjonalna. Płynność na EUR/PLN koncentruje się w godzinach europejskich, USD/TRY w overlap Europa + Stambuł. Poza tymi oknami spready potrafią wzrosnąć kilkukrotnie i egzekucja staje się nieprzewidywalna.

Osobna kwestia: początkujący traderzy często handlują „kiedy mają czas" — wieczorem po pracy, w nocy, w niedzielne otwarcie. Potem zastanawiają się, dlaczego wyniki są słabe, testują kolejne strategie, szukają przyczyny w setupach. A tymczasem odpowiedź bywa prostsza: handlują w najgorszych godzinach dnia. Zmiana jednej zmiennej — pory sesji — potrafi poprawić wyniki bardziej niż zmiana systemu.

8. Polska perspektywa — kiedy siąść do ekranu

Polska (CET zimą / CEST latem) leży w komfortowej strefie czasowej dla tradera FX. Londyn jest godzinę za nami, Nowy Jork — sześć. Sesja europejska i overlap Londyn–NY przypadają na normalne godziny pracy. Dla porównania — traderzy z Azji czy Ameryki Łacińskiej muszą handlować Londynem w środku swojej nocy, co ogranicza im dostęp do najlepszych godzin.

Komfortowe okno: 09:00–17:00 CET — pokrywa rdzeń Londynu, overlap i London Close. To 8 godzin, w których mieści się zdecydowana większość dziennej zmienności na parach major.

Minimum: 14:00–17:00 CET — 3 godziny overlapu. Kto ma czas tylko na tyle, znajdzie tu najlepsze warunki. Na koniec każdego dnia wiesz, co zrobił rynek — i możesz spokojnie zamknąć platformę.

Pary z jenem: rdzeń sesji tokijskiej to 01:00–07:00 CET. Decyzje BOJ, tokijski fixing (01:55 CET zimą), dane z Japonii — to wszystko w nocy. Alternatywa dla tych, którzy nie chcą wstawać o 2:00: overlap Azja–Londyn (08:00–09:30 CET), kiedy jen wciąż jest aktywny, a europejska płynność już dostępna.

EUR/PLN: 09:00–16:30 CET. Fixing NBP (11:45–12:15 CET) generuje krótkotrwały wzrost wolumenu. Po 17:00 CET płynność wysycha. Kto handluje PLN wieczorem, handluje w gorszych warunkach — i to odczuwalnie.

Jarosław Wasiński

Redaktor naczelny MyBank.pl • Analityk rynków makroekonomicznych i walutowych

mgr Jarosław Wasiński – niezależny analityk i praktyk z ponad 20-letnim doświadczeniem w sektorze finansowym. Aktywnie zaangażowany w rynek Forex od 2007 roku, ze szczególnym naciskiem na analizę fundamentalną, strukturę rynków OTC oraz rygorystyczne zarządzanie ryzykiem kapitału (Risk Management).

• Twórca i redaktor naczelny portalu MyBank.pl, dostarczającego rzetelną wiedzę o finansach od 2004 roku.
• Autor setek wnikliwych komentarzy rynkowych, analiz strukturalnych i materiałów edukacyjnych dla inwestorów.
• Zwolennik transparentności rynków finansowych, promujący edukację opartą na twardych danych i raportach instytucjonalnych.

Treści mają charakter edukacyjny i informacyjny – nie stanowią porady inwestycyjnej ani rekomendacji. Pamiętaj! Inwestowanie na rynkach lewarowanych (Forex/CFD) wiąże się z wysokim ryzykiem szybkiej utraty kapitału.