Drugiego stycznia w jednej z sofijskich piekarni bochenek, który 31 grudnia kosztował 0,89 lewa, miał na etykiecie 1,19 lewa — 33 procent w górę w czterdzieści osiem godzin. Sześć miesięcy później wiemy już, czy to był zwiastun katastrofy, czy tylko wybryk jednego piekarza. Bułgaria przeszła przez pierwszą w historii zamianę waluty transmitowaną w czasie rzeczywistym przez aplikacje do skanowania etykiet — i zostawiła po sobie komplet danych, których brakowało każdej polskiej dyskusji o euro. Prześwietlamy je wszystkie: od kontrfaktycznych modeli EBC po raport banku centralnego z 30 czerwca.

Cyfrowe euro bywa przedstawiane albo jako nieunikniony następca gotówki, albo jako narzędzie, które pozwoli władzom śledzić każdą kupioną kawę. Oba obrazy są mocno przesadzone. Projekt Europejskiego Banku Centralnego jest znacznie bardziej przyziemny — a mimo to jego stawka wykracza daleko poza kolejną aplikację do płacenia. Chodzi o to, kto odpowiada za pieniądze Europejczyków, przez czyją infrastrukturę przechodzą ich transakcje i jak duża część rynku płatniczego pozostanie zależna od firm spoza Unii Europejskiej.

Każdy, kto choć raz wymieniał walutę przed urlopem, zna to pytanie: „poczekać do piątku, czy kupić dziś?". Internet i kantorowe mądrości mają na to dziesiątki sprzecznych odpowiedzi — ale prawie nikt nie sprawdził tego na danych. Zrobiliśmy to za Was. Pobraliśmy z API Narodowego Banku Polskiego komplet 22 732 dziennych notowań euro, dolara, franka i funta z lat 2004–2026, policzyliśmy zwroty, sezonowość i częstości, a każdą tezę przepuściliśmy przez test statystyczny. Trzy wyniki nas zaskoczyły. Jeden kantorowy mit rozpadł się w pył — i to w wyjątkowo elegancki sposób.

Ekonomia lubi płatać figle, a początek lipca dał tego świeży przykład. Z Polski napłynęła dobra wiadomość: inflacja wyraźnie wyhamowała, a dane pokazały najmocniejszy spadek cen od 2016 roku. Wydawałoby się, że to powód do radości również dla złotego. Tymczasem nasza waluta osłabła. Jak to możliwe, że dobra wiadomość o cenach zaszkodziła kursowi? W tym komentarzu, opartym na naszych notowaniach na żywo i danych NBP, tłumaczymy mechanizm, który za tym stoi, rozkładamy ruch złotego na czynniki pierwsze i wyjaśniamy, dlaczego tym razem złoty przegrał nie z dolarem, lecz z Europą.

Ostatnio pisaliśmy, że dolar jest najdroższy od roku, a złoty osłabł do głównych walut. Łatwo z tego wysnuć wniosek, że wakacje za granicą to w tym roku finansowy ból. Tyle że to półprawda. „Zagranica" to nie tylko strefa euro — a w wielu wakacyjnych rajach Twój złoty wciąż czuje się jak król. W tym poradniku odwracamy ponurą narrację: pokazujemy, gdzie Polak realnie zyskuje, gdzie traci, jak to zmierzyć słynnym „indeksem Big Maca" i jak prostymi nawykami nie przepłacić ani grosza więcej, niż musisz.